ओटीपी, पीन कोणाला सांगू नका; सायबर फसवणूक झाल्यास १९३० वर फोन करा, मुंबई पोलिसांचे आवाहन

डिजिटल व्यवहार वाढत आहेत आणि त्याबरोबर सायबर फसवणुकीचे प्रकारही वाढत आहेत. हे लक्षात घेऊन नागरिक, अधिकारी आणि कर्मचारी यांच्यात सायबर सुरक्षेबद्दल जागृती व्हावी, म्हणून मुंबईत एक विशेष वर्ग घेण्यात आला. 'सेवा संकल्प अभियान'अंतर्गत दक्षिण सायबर पोलीस ठाण्याने हा 'सायबर जनजागृती' वर्ग जे. जे. रुग्णालयाच्या फार्मसी विभागात आणि संरक्षण मंत्रालय कक्षात आयोजित केला होता.

सायबर सुरक्षेचे सहायक पोलीस निरीक्षक दीपक देसले आणि पोलीस कॉन्स्टेबल इम्रान मुलाणी यांनी या वर्गात मार्गदर्शन केले. उपस्थित अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांना त्यांनी सायबर गुन्ह्यांचे वेगवेगळे प्रकार, फसवणूक कशी केली जाते आणि त्यापासून वाचण्यासाठी कोणती काळजी घ्यायची, याची सविस्तर माहिती दिली.

सध्या 'डिजिटल अरेस्ट' आणि बनावट सरकारी अधिकाऱ्यांचे फोन यांचे प्रकार मोठ्या प्रमाणावर होत आहेत. याबद्दल सांगताना स्पष्ट करण्यात आले की, सरकारी यंत्रणा किंवा पोलीस कधीही व्हिडिओ कॉलवरून 'डिजिटल अरेस्ट' करून पैसे मागत नाहीत. असा कॉल आला तर घाबरून न जाता लगेच सतर्क राहावे, असे आवाहन करण्यात आले.

आर्थिक व्यवहार करताना ओटीपी, यूपीआय पीन, एटीएम पीन, सीव्हीव्ही आणि पासवर्ड कोणाशीही शेअर करू नयेत, असे सांगण्यात आले. तसेच पैसे मिळवण्यासाठी यूपीआय पीन किंवा क्यूआर कोडची गरज लागत नाही, हेही उपस्थितांना समजावून सांगण्यात आले.

बनावट शेअर गुंतवणूक, ट्रेडिंग योजना आणि पार्ट टाईम जॉबच्या आकर्षक ऑफर्स यांच्यापासून सावध राहण्यास सांगण्यात आले. बनावट लिंक आणि कस्टमर केअर क्रमांकांमार्फतही फसवणूक होते, याबद्दल उपस्थितांना सावध करण्यात आले. अनोळखी व्यक्तीच्या सांगण्यावरून एनी डेस्क, क्विक सपोर्ट यांसारखे रिमोट अॅक्सेस अॅप डाऊनलोड करू नयेत, असाही सल्ला देण्यात आला.

कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (एआय) मदतीने तयार केलेले खोटे आवाज आणि डीपफेक व्हिडिओ यांचा गैरवापर करून फसवणूक होऊ शकते. त्यामुळे सोशल मीडियावर किंवा इतर डिजिटल माध्यमातून मिळालेली माहिती पुढे पाठवण्याआधी ती खरी आहे का, हे तपासून पाहावे, असे आवाहन करण्यात आले. सोशल मीडिया खात्यांची सुरक्षा वाढवण्यासाठी टू स्टेप व्हेरिफिकेशन सुरू ठेवावे आणि प्रायव्हसी सेटिंग्ज नीट वापराव्यात, याबद्दलही मार्गदर्शन करण्यात आले.

सायबर फसवणूक झाली तर वेळ न घालवता १९३० या सायबर हेल्पलाइन क्रमांकावर फोन करावा किंवा cybercrime.gov.in या पोर्टलवर तक्रार नोंदवावी, असे आवाहन सहायक पोलीस निरीक्षक देसले यांनी केले.