वेळ घालवल्यास ५ धावांचा दंड, १ ऑक्टोबरपासून ICC चे सात नवे नियम लागू

इंटरनॅशनल क्रिकेट काउंसिलने (ICC) क्रिकेटचे अनेक नवे नियम जारी केले आहेत. हे नियम गुरुवार १ ऑक्टोबरपासून लागू झाले आहेत. सध्या सुरू असलेल्या कोणत्याही आंतरराष्ट्रीय मालिकेला हे नियम लागू होणार नाहीत, पण १ ऑक्टोबरला किंवा त्यानंतर सुरू होणाऱ्या सर्व मालिकांना ते लागू होतील.

यातला सगळ्यात महत्त्वाचा नियम असा की, फलंदाजी करताना वेळ फुकट घालवला तर क्षेत्ररक्षण करणाऱ्या संघाला पेनल्टी म्हणून ५ धावा मिळतील. वनडे आणि टी-२० इंटरनॅशनलमध्ये हेड कोच ड्रिंक्स ब्रेकमध्ये मैदानात येऊ शकतील. महिला क्रिकेटमध्ये ही व्यवस्था आधीपासूनच होती. चेंडूचा आकार आणि वजन यांच्या नियमातही बदल करण्यात आला आहे. आता या सात नव्या नियमांवर एक नजर टाकू.

पहिला नियम वेळ घालवण्याबद्दल आहे. फलंदाजाने वेळ फुकट घालवला किंवा खराब केला, तर आधी त्याला इशारा दिला जाईल. त्याने पुन्हा तसे केले तर दुसऱ्यांदा इशारा मिळेल. तिसऱ्यांदा असे झाले, तर त्याच्या संघाच्या धावसंख्येतून ५ धावा कापल्या जातील आणि त्या प्रतिस्पर्धी संघाच्या धावसंख्येत जमा होतील.

दुसरा नियम पिंक बॉलबद्दल आहे. कसोटी क्रिकेटमध्ये खराब प्रकाशामुळे येणाऱ्या अडचणी लक्षात घेऊन दोन्ही संघ आपापसातील सहमतीने पिंक बॉल वापरू शकतात. म्हणजेच कमी किंवा खराब प्रकाशामुळे आता सामना थांबणार नाही. गरज पडली तर संघ दिवसाच्या कसोटीतही पिंक बॉल वापरू शकतात. याआधी पिंक बॉल फक्त डे-नाईट कसोटी सामन्यातच वापरला जायचा.

तिसरा नियम दिवसाच्या अखेरच्या षटकाचा आहे. कसोटीत अखेरच्या षटकात विकेट पडली तरी दिवसाचा खेळ आपोआप संपणार नाही. षटकातले इतर चेंडू शिल्लक असतील आणि खेळता येण्यासारखी स्थिती असेल, तर ते षटक पूर्ण केले जाईल.

चौथा नियम ओव्हरथ्रोच्या व्याख्येचा आहे. स्टंप्सच्या दिशेने चेंडू फेकण्याचा जाणीवपूर्वक केलेला प्रयत्न म्हणजे ओव्हरथ्रो, अशी व्याख्या आहे. साध्या चुकीच्या क्षेत्ररक्षणाचा (मिसफिल्ड) यात समावेश नाही.

पाचवा नियम पूर्ण नियंत्रणाचा आहे. रन आउट किंवा स्टम्पिंगसाठी बेल्स पाडताना क्षेत्ररक्षकाचे चेंडूवर पूर्ण नियंत्रण असणे आता गरजेचे आहे. फक्त बेल्सला हात लागला, एवढ्यावरून ते वैध ठरवले जाणार नाही.

सहावा नियम चेंडूच्या निकषांचा आहे. टणकपणा, आकार आणि वजन यांच्या विशिष्ट सूचनांनुसार पुरुष, महिला आणि ज्युनियर क्रिकेटसाठी चेंडूच्या तीन वेगवेगळ्या श्रेणी ठरवल्या जातील.

सातवा नियम टी-२० इंटरनॅशनलमधील डावाच्या ब्रेकबद्दल आहे. सामन्याच्या मध्यात १५ मिनिटांचे ठरावीक अंतर लागू करण्यात आले आहे. काही कारणाने सामन्याची वेळ कमी केली असेल, तर हा ब्रेक कमी करून १० मिनिटांचा केला जाऊ शकतो.