ज्येष्ठ लावणीसम्राज्ञी शकुंतला नगरकर यांचं निधन

महाराष्ट्राच्या लोककला आणि लावणी क्षेत्रातून एक वाईट बातमी आली आहे. ज्येष्ठ लावणी नृत्यांगना शकुंतला नगरकर यांचं वयाच्या 66 व्या वर्षी निधन झालं. गेल्या काही काळापासून त्या कर्करोगाशी झुंज देत होत्या. त्यांच्या जाण्याने लावणी आणि महाराष्ट्राच्या लोककला क्षेत्रातील अनेक कलाकार, रसिक आणि सांस्कृतिक क्षेत्रातील मान्यवरांनी दुःख व्यक्त केलं आहे.

अहिल्यानगरच्या असलेल्या शकुंतला नगरकर यांनी आपल्या आयुष्यातील पाच दशकांहून अधिक काळ लावणी कलेला वाहिलं. अवघ्या 11 व्या वर्षी त्यांनी पहिल्यांदा घुंगरू बांधले आणि लावणीच्या क्षेत्रात पाऊल टाकलं. इतक्या लहान वयातच त्यांनी लावणीचं शिक्षण घेऊन आपली कारकीर्द सुरू केली आणि त्यानंतर पुणे, सोलापूर आणि बेळगाव या भागांमध्ये त्यांची कला बहरत गेली. या शहरांतील कार्यक्रमांमधून त्यांनी आपली ओळख निर्माण केली.

शकुंतला नगरकर यांची खास ओळख होती ती पारंपरिक संगीत बारी आणि बैठकीच्या लावणीतील नृत्यांगना म्हणून. लावणीतील भावमुद्रा, अदाकारी, नजाकत आणि शृंगारिक सादरीकरण यावर त्यांचं जबरदस्त प्रभुत्व होतं. त्यांच्या सादरीकरणातून पारंपरिक लावणीची शैली आणि लोककलेचा ठसा स्पष्टपणे दिसायचा. या पारंपरिक शैलीमुळे त्या रसिकांमध्ये आणि लोककला क्षेत्रात विशेष आदराने ओळखल्या जात होत्या.

लावणी फक्त पारंपरिक तमाशाच्या फडापुरती मर्यादित न राहता व्यापक प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवण्यातही त्यांचा मोठा वाटा होता. दिग्दर्शक भूषण कोरगावकर यांच्या 'संगीत बारी' या नाट्यप्रयोगातून त्यांनी आधुनिक शहरी प्रेक्षकांसमोर बैठकीच्या लावणीची परंपरा मांडली. या नाट्यप्रयोगामुळे बैठकीच्या लावणीची परंपरा नव्या पिढीपर्यंत आणि शहरी प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचली.

त्यांच्या कलाक्षेत्रातील योगदानाची विविध पुरस्कारांनी दखल घेतली गेली होती. राज्य सरकारच्या शाहीर पठ्ठे बापूराव पुरस्कारासह त्यांना इतरही सन्मान मिळाले होते. त्यांच्या निधनानंतर महाराष्ट्राच्या लोककला क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाची पुन्हा आठवण काढली जात आहे.

संगीत नाटक अकादमी ही केंद्र सरकारच्या संस्कृती मंत्रालयाशी संबंधित राष्ट्रीय स्तरावरील मंचकला संस्था आहे. संगीत, नृत्य, नाटक तसेच पारंपरिक आणि लोककलांच्या क्षेत्रातील योगदानासाठी या संस्थेकडून पुरस्कार दिले जातात.

शकुंतला नगरकर यांच्या निधनानंतर भाजपचे महाराष्ट्र प्रदेशाध्यक्ष रविंद्र चव्हाण यांनी सोशल मीडियावर श्रद्धांजली वाहिली. त्यांच्या निधनाने महाराष्ट्राच्या लोककला क्षेत्रातील एका महत्त्वाच्या पर्वाचा अंत झाल्याची भावना चव्हाण यांनी आपल्या पोस्टमधून व्यक्त केली.

शकुंतला नगरकर यांनी आपल्या दीर्घ कलाप्रवासातून पारंपरिक लावणी, संगीत बारी आणि बैठकीच्या लावणीची परंपरा जपण्याचं काम केलं. आयुष्यभर लावणी कलेच्या जतन आणि संवर्धनासाठी दिलेल्या त्यांच्या योगदानामुळे लोककला क्षेत्रात त्यांचं स्थान वेगळं होतं. त्यांच्या निधनाने या क्षेत्रातील एक अनुभवी कलावंत हरपल्याची भावना व्यक्त होत आहे.