गोंदिया-जबलपूर रेल्वे दुहेरीकरणासाठी संपूर्ण मार्गाचे सर्वेक्षण पूर्ण

गोंदिया, १७ ऑक्टोबर २०२६ - दक्षिण पूर्व मध्य रेल्वेच्या गोंदिया-जबलपूर दुहेरीकरण प्रकल्पाचे काम वेगाने पुढे जात आहे. मार्च २०२६ मध्ये ५,२३५.७९ कोटी रुपये खर्चाला मंजुरी मिळालेला हा प्रकल्प २३१ किलोमीटर लांबीचा आहे. महाराष्ट्र आणि मध्य प्रदेश यांच्यातील रेल्वे संपर्क यामुळे आणखी भक्कम होणार आहे. प्रकल्पाचा सुमारे २१३ किलोमीटर भाग मध्य प्रदेशात, तर १८ किलोमीटर भाग महाराष्ट्रात आहे.

या मार्गाची क्षमता वाढल्यामुळे प्रवासी गाड्या आणि मालगाड्या यांची वाहतूक अधिक सुरळीत होईल, तसेच उत्तर आणि दक्षिण भारताला जोडणारा रेल्वे संपर्क लक्षणीयरीत्या मजबूत होईल.

दक्षिण पूर्व मध्य रेल्वेचे मुख्य जनसंपर्क अधिकारी शेख समी उर रहमान यांनी या प्रकल्पाबद्दल सांगितले की, "गोंदिया-जबलपूर दुहेरीकरण प्रकल्प हा या भागातील रेल्वे पायाभूत सुविधांच्या विकासाच्या दिशेने एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. यामुळे उत्तर आणि दक्षिण भारत यांच्यातील रेल्वे संपर्क तर मजबूत होईलच, शिवाय बालाघाट, सिवनी, मंडला आणि जबलपूरसह आसपासच्या भागातील प्रवासी, शेतकरी, उद्योग आणि व्यापारी उलाढालीलाही फायदा होईल. ठरलेल्या उद्दिष्टांनुसार प्रकल्प पुढे नेण्यासाठी रेल्वे कटिबद्ध आहे."

प्रकल्पाची अंमलबजावणी तीन टप्प्यांत होणार आहे. गोंदिया-बालाघाट (४२ किमी), बालाघाट-नैनपूर (८२.४० किमी) आणि नैनपूर-जबलपूर (१०६.८० किमी) असे हे तीन रेल्वेखंड आहेत. या मार्गावर एकूण २३ स्टेशन आहेत: गोंदिया, प्रतापबाग, बिरसोला, हट्टा रोड, बालाघाट, धापेवाडा, समनापूर, चारेगाव, लामटा, नगरवाडा, पाद्रीगंज, नैनपूर, पिंडरई, निधानी, घंसौर, बिनैकी, शिकारा, सुकरीमंगेला, बरगी, चारघाट पिपरिया, ग्वारीघाट, गढा आणि कछपुरा.

प्रकल्पाच्या तयारीचा भाग म्हणून संपूर्ण मार्गाचे सर्वेक्षण पूर्ण करण्यात आले आहे. प्रकल्पात एकूण ५०७ पुलांचे बांधकाम प्रस्तावित असून जवळपास सर्वांचे सर्वसाधारण व्यवस्था आराखडे तयार झाले आहेत. २३ पैकी २१ स्टेशनांचे यार्ड प्लानही तयार आहेत, उरलेल्यांचे काम सुरू आहे. प्रकल्पांतर्गत १० नवीन स्टेशन इमारती बांधल्या जातील आणि ३१ ठिकाणी वीज, पाणी यांसह इतर सुविधांच्या वाहिन्या हलवल्या जातील.

खासगी जमिनीचे संपादन, सरकारी जमिनीचे हस्तांतरण आणि वन्यजीवविषयक मंजुरीची प्रक्रिया वेगवेगळ्या टप्प्यांवर आहे. बालाघाट-नैनपूर आणि नैनपूर-जबलपूर या खंडांच्या कामांची निविदा वन आणि वन्यजीवविषयक मंजुरी मिळाल्यानंतर काढली जाईल.

दुहेरीकरणामुळे रेल्वे मार्गाची क्षमता लक्षणीय वाढेल. जास्त प्रवासी गाड्या आणि मालगाड्या चालवता येतील, वाहतुकीत अडथळे येणार नाहीत आणि गाड्या वेळेवर धावण्याचे प्रमाणही वाढून कामकाज अधिक लवचिक आणि प्रभावी होईल.

हा मार्ग गोंदियात हावडा-मुंबई मार्गाला आणि जबलपूरमध्ये इटारसी-वाराणसी मार्गाला जोडतो. त्यामुळे वाराणसी आणि प्रयागराज यांना चेन्नई, बेंगळुरू व हैदराबादशी जोडणारा सर्वात छोटा रेल्वे मार्ग म्हणून त्याची भूमिका महत्त्वाची आहे. दुहेरीकरणानंतर प्रवासी आणि मालवाहतुकीला चांगली सोय मिळेल.

प्रकल्प पूर्ण झाल्यावर या मार्गावर दरवर्षी सुमारे ७.६ दशलक्ष टन अतिरिक्त मालवाहतुकीची क्षमता तयार होईल. रेल्वे वाहतूक किफायतशीर आणि पर्यावरणपूरक असल्याने दरवर्षी सुमारे ३५० कोटी रुपयांचा लॉजिस्टिक खर्च वाचण्यास मदत होईल. कार्बन डायऑक्साईडचे उत्सर्जन दरवर्षी सुमारे १६ कोटी किलोग्रॅमने घटण्याचा अंदाज आहे, जे सुमारे ६३ लाख झाडे लावण्याइतके आहे. बांधकामादरम्यान सुमारे ७८ लाख मानवदिवसांचा रोजगार निर्माण होण्याची शक्यता आहे. वन्यजीवांची सुरक्षा आणि नैसर्गिक पर्यावरणाचे संरक्षण यांना प्राधान्य देऊन प्रकल्पात वन्यजीवांसाठी अंडरपास आणि कुंपण यांची तरतूद केली आहे.

महाराष्ट्रातील गोंदिया आणि मध्य प्रदेशातील बालाघाट, सिवनी, मंडला व जबलपूर या जिल्ह्यांना याचा थेट फायदा मिळेल. चांगल्या रेल्वे संपर्कामुळे कान्हा राष्ट्रीय उद्यान, पेंच व्याघ्र प्रकल्प आणि धुआंधार धबधबा या प्रमुख पर्यटन स्थळांपर्यंत पोहोचणे सोपे होईल. अयोध्या धाम, वाराणसी, प्रयागराज, रामेश्वरम आणि मदुराई या धार्मिक स्थळांचा प्रवासही अधिक सोयीचा होऊ शकेल. या भागातील वीज प्रकल्प, आयुध निर्माणी आणि खाणींनाही चांगला रेल्वे संपर्क मिळेल, ज्यामुळे औद्योगिक कामकाज, मालवाहतूक आणि स्थानिक आर्थिक विकासाला चालना मिळेल.