धनत्रयोदशीला सोनं घ्यायचंय? दागिने, नाणी आणि गोल्ड ETF यांपैकी काय निवडायचं

भारतात खास मुहूर्तावर सोनं घेण्याची प्रथा आहे. त्यातही धनत्रयोदशीला सोनं खरेदी करणं ही भारतीय कुटुंबांमधली फार जुनी परंपरा आहे. या दिवशी अनेक जण सोन्याचे दागिने, नाणी किंवा सोन्याचं बिस्किट घेतात.

काळ बदलला तसा सोन्यात पैसे गुंतवण्याचा पद्धतीही बदलल्या आहेत. आता थेट सोनाराच्या दुकानात जाऊनच सोनं घ्यावं लागतं, असं राहिलेलं नाही. गोल्ड ईटीएफ आणि सॉवरेन गोल्ड बॉण्ड्स यांसारखे पर्यायही बाजारात उपलब्ध आहेत. तुम्हीही धनतेरसला किंवा दिवाळीच्या मुहूर्तावर सोनं घ्यायचा विचार करत असाल, तर तुमच्या बजेटला कोणता पर्याय योग्य ठरेल, हे आधी बघायला हवं.

सणाच्या दिवशी मुहूर्त म्हणून सोनं घ्यायचं आहे, पण दागिने नको असतील, तर सोन्याची नाणी हा चांगला पर्याय ठरू शकतो. साधारणपणे दागिन्यांपेक्षा नाण्यांवर कमी प्रीमियम लागतो. मात्र नाणी घेताना शुद्धता, प्रमाणीकरण आणि व्यापाऱ्याचं बायबॅक धोरण तपासणं आवश्यक आहे. नाणं विकताना काही कपात होऊ शकते, याकडेही लक्ष ठेवावं लागेल.

बहुतेक लोक धनतेरसला दागिने घेणं पसंत करतात. पण फक्त गुंतवणूक हाच उद्देश असेल, तर दागिने घेणं फायद्याचा पर्याय मानला जात नाही. त्याचं कारण घडणावळ शुल्क आणि जीएसटी आहे. दागिने बनवताना हा अतिरिक्त खर्च भरावा लागतो. नंतर दागिने विकले, तेव्हा घडणावळ शुल्क आणि जीएसटी परत मिळत नाही. शिवाय सोन्याच्या शुद्धतेची चाचणी आणि इतर कपातींमुळे मिळणारी किंमत कमी असू शकते. त्यामुळे जे लोक दागिने घालण्यासाठी किंवा भेट देण्यासाठी घेतात, त्यांच्यासाठी ते सर्वात योग्य आहेत.

सॉवरेन गोल्ड बॉण्ड्स (SGB) हा पूर्वी गुंतवणूकदारांमध्ये लोकप्रिय पर्याय होता. त्यात सोन्याच्या किमतीशी जोडलेला परतावा आणि निश्चित व्याजदर मिळत असे. पण सरकारने फेब्रुवारी २०२४ पासून कोणतीही नवी SGB मालिका काढलेली नाही. त्यामुळे गुंतवणूकदारांना ते नव्या सरकारी योजनेतून थेट घेता येत नाहीत. सध्या जुने बॉण्ड्स दुय्यम बाजारात मिळू शकतात. ते घेण्यापूर्वी त्यांची किंमत, तरलता आणि मुदत तपासणं महत्त्वाचं आहे.

ज्यांना प्रत्यक्ष सोनं न घेता त्याच्या किमतीतील चढ-उतारांचा फायदा घ्यायचा आहे, त्यांच्यासाठी गोल्ड ETFs उपयुक्त आहेत. त्यांची खरेदी-विक्री शेअर बाजारात डिमॅट आणि ट्रेडिंग खात्यांमार्फत करता येते. सोनं घरी ठेवण्याची किंवा त्याच्या सुरक्षेची चिंता करावी लागत नाही आणि घडणावळ शुल्कही लागत नाही. मात्र फंडाचं खर्च गुणोत्तर, दलाली आणि व्यवहार शुल्क यांचा विचार गुंतवणूकदारांनी करायला हवा. गोल्ड ईटीएफची किंमत आणि प्रत्यक्ष सोन्याची किंमत यांत थोडा फरक असू शकतो.

तज्ज्ञांच्या मते, सोन्याच्या किमतीतील अस्थिरता लक्षात घेता संपूर्ण रक्कम एकाच वेळी गुंतवू नये. वेगवेगळ्या वेळी थोडी थोडी खरेदी करणं हा चांगला दृष्टिकोन ठरू शकतो. एनरिच मनीचे सीईओ पोनमुडी आर यांच्या मते, गुंतवणुकीचे निर्णय घेताना किंमत, तरलता आणि एकूण पोर्टफोलिओ विचारात घेतला पाहिजे.

थोडक्यात, वैयक्तिक वापरासाठी दागिने, प्रत्यक्ष सोनं जवळ ठेवण्यासाठी नाणी आणि सोन्याच्या किमतीत गुंतवणूक करण्यासाठी ETFs हे उपयुक्त पर्याय असू शकतात. योग्य निवड तुमच्या गरजा आणि गुंतवणुकीच्या उद्दिष्टांवर अवलंबून असते.