दसरा, धम्मचक्र प्रवर्तन दिनासाठी नागपुरात ३,५०० पोलिसांचा बंदोबस्त

दसरा, विजयादशमी आणि धम्मचक्र प्रवर्तन दिन या सणांसाठी नागपूर पोलिसांनी सुरक्षेचा मोठा आराखडा तयार केला आहे. शहरात सुमारे ३,५०० पोलीस कर्मचारी तैनात केले जाणार आहेत. कामठीतील दीक्षाभूमी आणि ड्रॅगन पॅलेसपासून रा. स्व. संघाचे मुख्यालय आणि रावण दहनाच्या अनेक ठिकाणांपर्यंत मोठी गर्दी होणार असून, अनेक कार्यक्रम एकाच वेळी होणार आहेत. त्याची तयारी यंत्रणेने केली आहे.

पोलीस आयुक्त डॉ. विश्वास नांगरे पाटील तयारीवर लक्ष ठेवून आहेत. सीसीटीव्ही कॅमेरे, एआय (कृत्रिम बुद्धिमत्ता) च्या मदतीने देखरेख, ड्रोन, बॉम्ब शोधक पथके, श्वान पथके, गुप्तचर विभाग आणि राखीव दल हे बंदोबस्ताचा भाग आहेत. धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम शांततेत पार पडावेत, गर्दीवर नियंत्रण राहावे आणि वाहतूक सुरळीत चालावी, हा उद्देश आहे.

आराखड्यानुसार संवेदनशील ठिकाणी आणि प्रमुख कार्यक्रमस्थळी सुमारे ३,५०० कर्मचारी असतील. वरिष्ठ अधिकारी, पोलीस निरीक्षक, उपनिरीक्षक आणि इतर कर्मचारी आपापल्या भागातील सुरक्षेवर नजर ठेवतील. राज्य राखीव पोलीस दल, दंगा नियंत्रण पथके आणि विशेष कृती पथकेही यात असतील. गर्दीच्या ठिकाणी संशयास्पद हालचालींवर साध्या वेशातील पोलीस नजर ठेवतील, असे सांगितले जाते. गरज पडल्यास अतिरिक्त कुमकही उपलब्ध असेल.

यंदा सीसीटीव्ही चित्रणाचे विश्लेषण करण्यासाठी आणि गर्दीतील संशयास्पद हालचाली ओळखण्यासाठी एआय तंत्रज्ञान वापरले जाईल. प्रमुख रस्ते, सार्वजनिक जागा, कार्यक्रमस्थळांची प्रवेशद्वारे आणि इतर संवेदनशील ठिकाणी कॅमेरे असतील. पोलीस तंत्रज्ञानाबरोबरच गुप्तचर माहिती आणि प्रत्यक्ष जमिनीवरील देखरेख यांचा मेळ घालतील. परवानग्या आणि सुरक्षा नियमांनुसार ड्रोनने गर्दीची हालचाल आणि मुख्य ठिकाणांच्या आसपासची स्थिती तपासली जाईल. तंत्रज्ञानातून आढळलेल्या संशयास्पद हालचालींची योग्य पडताळणी आणि मूल्यमापन करावे लागेल, यावर पोलिसांनी भर दिला आहे.

धम्मचक्र प्रवर्तन दिनासाठी दीक्षाभूमीवर महाराष्ट्र, देशाच्या इतर भागांतून आणि परदेशातून लाखो अनुयायी येतील, अशी अपेक्षा आहे. नियोजनानुसार तिथे दोन पोलीस उपायुक्त, एक सहायक पोलीस आयुक्त, २० पोलीस निरीक्षक, ४० उपनिरीक्षक आणि सुमारे ६०० कर्मचारी असतील. याशिवाय राखीव दल आणि साध्या वेशातील पोलीसही तैनात राहतील. प्रवेश आणि निर्गमन मार्ग, रांगा, गर्दीची हालचाल आणि वाहतूक यावर विशेष लक्ष दिले जाईल. लक्ष्मीनगर चौक, बजाज नगर चौक, काचीपुरा आणि माता कचेरी चौक या प्रमुख चौकांवरही पोलीस नजर ठेवतील. प्रवेशद्वारांवर गर्दी होऊ नये आणि भाविकांना सुरक्षितपणे फिरता यावे, हे प्राधान्य आहे.

कामठीतील ड्रॅगन पॅलेस हे आणखी एक मोठे ठिकाण असून तिथेही अनुयायी मोठ्या संख्येने येणे अपेक्षित आहे. तिथे सुमारे ४५० अधिकारी आणि कर्मचारी नेमण्याचे नियोजन असल्याचे सांगितले जाते. गर्दीचे व्यवस्थापन, पार्किंग, वाहनांची ये-जा आणि प्रवेश मार्गांवरील देखरेख हे या बंदोबस्ताचे मुख्य भाग असतील. संविधान चौक आणि नागलोक येथेही पोलीस तैनात केले जाणार आहेत.

संवेदनशील ठिकाणी बॉम्ब शोधक व नाशक पथक (BDDS) गरजेनुसार तपासणी करेल आणि श्वान पथके संशयास्पद वस्तू तपासण्यात मदत करतील. पोलीस नियंत्रण कक्ष आणि प्रत्यक्ष मैदानावरील अधिकारी यांच्यातील समन्वय महत्त्वाचा राहील. बेवारस बॅग किंवा संशयास्पद वस्तूला हात लावू नये, तर जवळच्या पोलीस अधिकाऱ्याला किंवा नियंत्रण कक्षाला कळवावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

विजयादशमीच्या कार्यक्रमासाठी आणि संचलनासाठी रा. स्व. संघाच्या मुख्यालय परिसरातही पोलीस सुरक्षा आणि वाहतूक व्यवस्था सांभाळतील. आसपासच्या रस्त्यांवर लक्ष ठेवणे, सहभागी आणि पाहुण्यांची ये-जा सांभाळणे आणि गरज असेल तिथे वाहतुकीवर निर्बंध घालणे अशी कामे अधिकारी करतील.

शहरात रावण दहनाचे कार्यक्रम ६४ ठिकाणी होणार असल्याचे नियोजनात म्हटले आहे. त्यात वाडी आणि पारडी भागात प्रत्येकी चार ठिकाणे आहेत. कस्तुरचंद पार्क, तिरंगा चौक, नंदनवन, दर्शन कॉलनी, राजाबक्षा, चोपडे लॉन, मनीष नगर, मानेवाडा आणि रेशीमबाग ही ठिकाणेही नमूद आहेत. ८३५ सार्वजनिक दुर्गा मूर्तींचे विसर्जन आणि घटस्थापनेशी संबंधित विसर्जन ९० ठिकाणी होणार असून त्याच्या सुरक्षेचीही तयारी सुरू आहे.

एकाच वेळी अनेक कार्यक्रम असल्याने धार्मिक स्थळे, गर्दीची ठिकाणे आणि प्रमुख रस्त्यांवर वाहतूक कोंडी होण्याची शक्यता आहे. वाहतूक पोलीस महत्त्वाच्या चौकांत आणि कार्यक्रमस्थळांजवळ वाहनांची हालचाल नियंत्रित करतील, तर गरज असेल तिथे तात्पुरते वाहतूक बदल केले जातील. नागरिकांनी अधिकृत वाहतूक सूचना पाळाव्यात, गर्दीच्या ठिकाणी विनाकारण पार्किंग टाळावे आणि प्रवासापूर्वी मार्गांची माहिती तपासावी, असे सांगण्यात आले आहे.

नागरिकांनी शांतता राखावी, अफवा पसरवू नयेत आणि संशयास्पद वस्तू किंवा हालचाल दिसल्यास तत्काळ कळवावे, असे आवाहन पोलिसांनी केले आहे. कार्यक्रमस्थळी अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या सूचना पाळाव्यात आणि गर्दीत संयम ठेवावा, असेही सांगण्यात आले आहे. नागपूरमध्ये नागरिकांची सुरक्षा आणि सण शांततेत पार पडावेत, हे प्रशासनाचे सांगितलेले प्राधान्य आहे.