आधार कार्ड: ५ ते १७ वयोगटातील मुलांच्या बायोमेट्रिक अपडेटसाठी मोफत सुविधा ३० सप्टेंबरपर्यंतच
UIDAI कडून ५ ते १७ वयोगटातील मुलांच्या अनिवार्य बायोमेट्रिक अपडेटसाठी (MBU) मोफत सेवा ३० सप्टेंबर २०२६ पर्यंत उपलब्ध, शाळांच्या सहकार्याने विशेष मोहीमही सुरू.
ज्या पालकांच्या ५ ते १७ वयोगटातील मुलांचे आधार बायोमेट्रिक अपडेट अद्याप बाकी आहे, त्यांच्यासाठी ही कामाची बातमी आहे. UIDAI च्या सध्याच्या नियमांनुसार मुलांसाठी अनिवार्य बायोमेट्रिक अपडेट (MBU) ही सेवा ३० सप्टेंबर २०२६ पर्यंत मोफत करता येणार आहे. त्यामुळे हे काम रखडवून ठेवणाऱ्या पालकांकडे आता फार वेळ उरलेला नाही.
अनेक पालकांचा समज असतो की एकदा मुलाचे आधार कार्ड तयार झाले की पुढे काही अपडेट करायची गरज नसते. पण मुलांच्या बाबतीत हे खरे नाही. ५ वर्षांखालील मुलाचे आधार तयार करताना त्याचा फोटो आणि इतर माहिती नोंदवली जाते, मात्र त्या वयात सर्वसाधारणपणे बोटांचे ठसे आणि डोळ्यांच्या बुबुळांची (आयरिस) माहिती घेतली जात नाही. मूल जसजसे मोठे होते तसतसा त्याचा बायोमेट्रिक डेटा बदलत जातो, म्हणूनच UIDAI ने वयानुसार तो अद्ययावत करण्यासाठी स्वतंत्र प्रणाली तयार केली आहे.
UIDAI च्या माहितीनुसार, मूल ५ वर्षांचे झाल्यावर पहिले अनिवार्य बायोमेट्रिक अपडेट केले जाते. यात फोटो, बोटांचे ठसे आणि दोन्ही डोळ्यांच्या बुबुळांची माहिती नोंदवली जाते. त्यानंतर मूल १५ वर्षांचे झाल्यावर पुन्हा एकदा बायोमेट्रिक अपडेट करावे लागते. या संपूर्ण प्रक्रियेत आधार क्रमांक मात्र तोच कायम राहतो.
सध्या ५ ते १७ वयोगटातील मुलांसाठी MBU साठी कोणतेही शुल्क आकारले जात नाही. UIDAI ने १ ऑक्टोबर २०२५ पासून सुरू होणाऱ्या एका वर्षासाठी ७ ते १५ वयोगटातील मुलांचे हे शुल्क माफ केले आहे. याशिवाय ५ ते ७ आणि १५ ते १७ वयोगटातील मुलांसाठी ठरलेले MBU आधीपासूनच मोफत आहे. त्यामुळे ज्या मुलांचे MBU अजून प्रलंबित आहे, त्यांच्या पालकांनी ३० सप्टेंबर २०२६ पूर्वी ही प्रक्रिया पूर्ण करून घ्यावी.
आधार अपडेट करण्यासाठी मुलाला जवळच्या आधार नोंदणी केंद्रात किंवा आधार सेवा केंद्रात घेऊन जावे लागते. UIDAI नुसार MBU साठी मुलाचा आधार क्रमांक जवळ असणे अनिवार्य आहे. जवळच्या केंद्राची माहिती UIDAI कडून मिळवता येते.
UIDAI ने शाळांच्या सहकार्याने एक विशेष मोहीमही सुरू केली आहे. १९ ऑगस्ट २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या UIDAI च्या माहितीनुसार, अंदाजे १.६ लाख शाळांचा समावेश करून २० दशलक्षाहून अधिक अनिवार्य बायोमेट्रिक अपडेट्स आतापर्यंत पूर्ण झाले आहेत.
मुले मोठी होत असताना त्यांचा बायोमेट्रिक डेटा अद्ययावत ठेवल्याने आधार प्रमाणीकरणात मदत होते. UIDAI च्या मते, ओळख-संबंधित सेवांचा वापर सुलभ होण्यासाठी अचूक आणि अद्ययावत डेटा आवश्यक असतो. मात्र एक गोष्ट लक्षात घेणे गरजेचे आहे, ती म्हणजे प्रत्येक शालेय प्रवेशासाठी किंवा प्रत्येक परीक्षेसाठी आधार आपोआप बंधनकारक नाही. UIDAI ने स्पष्ट केले आहे की शालेय प्रवेशासाठी किंवा CBSE आणि NEET सारख्या परीक्षांसाठी सर्वसाधारणपणे आधार आवश्यक नसते, त्यामुळे पालकांनी घाबरून जाण्याची गरज नाही. तरीही मुलाचे अनिवार्य बायोमेट्रिक अपडेट प्रलंबित असल्यास, ३० सप्टेंबर २०२६ या सध्याच्या शुल्कमाफीच्या अंतिम मुदतीतच ते पूर्ण करून घेणे सोयीचे ठरेल.
