World Bamboo Day: जागतिक बांबू दिन का साजरा केला जातो? सुरुवात कधी झाली, जाणून घ्या रंजक तथ्य

दरवर्षी वेगवेगळे दिवस साजरे केले जातात, त्यापैकीच एक म्हणजे जागतिक बांबू दिन. दरवर्षी 18 सप्टेंबर रोजी हा दिवस साजरा केला जातो. शतकानुशतके माणसाच्या आयुष्यात बांबूला महत्त्वाचं स्थान आहे. भाज्या बनवण्यासाठी, खाटा, शिड्या, लाकूड अशा गरजेच्या वस्तू तयार करण्यासाठी आणि हिंदू धर्मात शवविच्छेदनासाठीही बांबूचा वापर केला जातो. पर्यावरणाच्या दृष्टीनेही बांबू खूप उपयुक्त मानला जातो. बांबूचे उपयोग आणि त्याचे फायदे याबाबत लोकांमध्ये जागरूकता निर्माण व्हावी, यासाठी दरवर्षी 18 सप्टेंबरला जागतिक बांबू दिन साजरा केला जातो.

जागतिक बांबू दिनाची सुरुवात 2009 साली जागतिक बांबू संघटनेने केली. बांबूची लागवड आणि त्याचा वापर याबद्दल जनजागृती व्हावी, हा या दिवसामागचा उद्देश आहे. बांबू फक्त अन्न किंवा वस्तू बनवण्यासाठीच वापरला जातो असं नाही, तर त्याचे आणखीही बरेच फायदे आहेत. बांबूचा वापर रोजच्या आयुष्यात अनेक प्रकारे केला जातो, हे या दिवसाच्या निमित्ताने अधोरेखित होतं. जागतिक बांबू दिनाच्या निमित्ताने बांबूबद्दलची काही रंजक आणि लक्षवेधी माहिती जाणून घेता येईल.

अनेक ठिकाणी बांबू खाल्लाही जातो. पांडाशिवाय माणसंही बांबू खातात. बांबूचे कोंब स्ट्यू, सूप, ग्रेव्ही, लोणची आणि सॅलडमध्ये वापरले जातात. साधारणपणे आग्नेय आशिया, भारतीय उपखंड आणि पॅसिफिक महासागरातील बेटांवर बांबू आढळतो. या भागांमध्ये बांबू ही सहज उपलब्ध होणारी आणि उपयुक्त वनस्पती मानली जाते. एकदा कापणी झाल्यावर तो आपोआप पुन्हा उगवतो, त्यामुळे त्याची लागवड करणं फारसं कठीण नसतं.

पृथ्वीवर सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या वनस्पतींमध्ये बांबूचा समावेश होतो. बांबूच्या काही जाती एका दिवसात तब्बल 1 मीटरपर्यंत वाढू शकतात. बांबूपासून लाकूडही मिळतं. इतर झाडांच्या जंगलांच्या तुलनेत बांबूची जंगलं खूप वेगाने वाढतात, त्यामुळे ती पुन्हा उभी राहण्यासही कमी वेळ लागतो.

सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या वनस्पतीचा जागतिक विक्रमही बांबूच्या 45 जातींपैकी काहींच्या नावावर आहे. या जाती दिवसाला 91 सेमी (35 इंच) किंवा 0.00003 किमी/तास (0.00002 मैल/तास) या वेगाने वाढतात. आरएचएस डिक्शनरी ऑफ गार्डनिंगनुसार बांबूच्या जवळपास 1,000 जाती आहेत. उष्णकटिबंधीय प्रदेशांतील सर्वात उंच बांबू 40 मीटर (130 फूट) पर्यंत पोहोचल्याचं सांगितलं जातं, तर युरोप आणि अमेरिकेत सर्वात उंच बांबू 20 ते 30 मीटर (65-98 फूट) उंचीपर्यंत असतो.

बांबू इतर झाडांच्या तुलनेत जास्त ऑक्सिजन तयार करतो. इतर झाडांपेक्षा बांबू तब्बल 35 टक्के जास्त ऑक्सिजन तयार करतो. बांबूची झाडं मोठ्या प्रमाणात हरितगृह वायू शोषून घेतात आणि त्यामुळे ती कार्बन सिंक म्हणून काम करतात. यामुळेच पर्यावरणाच्या दृष्टीने बांबूला विशेष महत्त्व दिलं जातं.