राम अयोध्येत परतले, तेव्हा लाखो पणत्यांनी उजळली नगरी; स्वागताची अशी होती तयारी

चौदा वर्षांचा वनवास संपवून आणि लंकापती रावणाचा वध करून प्रभू श्रीराम, माता सीता आणि लक्ष्मण अयोध्येत परतले. तेव्हा अयोध्येतील लोकांनी त्यांचे स्वागत मोठ्या उत्साहात केले. त्या वेळी अयोध्यावासीयांनी केलेली तयारी आणि तो सोहळा भारतीय संस्कृतीतील सर्वात मोठा सण असलेल्या दिवाळीच्या रूपात साजरा केला जातो.

प्रभू राम ज्या दिवशी परतले, तो कार्तिक महिन्यातील अमावास्येचा दिवस होता. त्या काळोख्या रात्रीला उजळवण्यासाठी अयोध्या नगरीत लाखो मातीचे दिवे, म्हणजे पणत्या, लावण्यात आल्या. प्रत्येकाने आपल्या घराच्या छतावर, अंगणात आणि गल्लीबोळात शुद्ध तुपाचे दिवे लावले. त्यामुळे अवघी अयोध्या सोनेरी प्रकाशात न्हाऊन निघाली. याच कारणाने या दिवसाला दीपावली, म्हणजे दिव्यांची ओळ, असे नाव पडले.

रामांच्या येण्याची खबर लागताच संपूर्ण नगरी स्वच्छ करण्यात आली आणि रस्ते धुऊन काढले गेले. घरांवर आणि महालांवर रंगीबेरंगी पताका लावल्या गेल्या, तसेच फुलांची सुंदर तोरणे बांधण्यात आली. प्रत्येक घराच्या दारासमोर मोठ्या आणि आकर्षक रांगोळ्या काढल्या होत्या. नगरीत सुवासिक फुलांचे आणि अत्तराचे सिंचन केले गेले, त्यामुळे सगळे वातावरण भारावून गेले होते.

रामराज्य पुन्हा येणार या आनंदाने अयोध्येतील जनता पुलकित झाली होती. चौकाचौकात ढोल, ताशे, शंख आणि मृदंग अशी मंगल वाद्ये वाजत होती. लोक आनंदाने नाचत होते, गाणी गात होते आणि प्रभू रामांच्या नावाचा जयघोष करत होते. चौदा वर्षांचा विरह संपल्यामुळे प्रत्येक नागरिकाच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू होते.

प्रभू राम अयोध्येच्या सीमेवर पोहोचताच त्यांचे बंधू भरत आणि शत्रुघ्न तसेच माता कौशल्या, सुमित्रा आणि कैकेयी भावूक होऊन त्यांना भेटायला गेले. भरताने प्रभू रामांच्या चरणी लोटांगण घालून त्यांचे स्वागत केले.

त्यानंतर प्रभू रामांना सन्मानाने राजवाड्यात आणण्यात आले. वसिष्ठ ऋषी आणि इतर ऋषीमुनींच्या उपस्थितीत प्रभू श्रीरामांचा भव्य राज्याभिषेक सोहळा पार पडला. अयोध्येचे राज्य पुन्हा एकदा प्रभू रामांच्या हाती सोपवण्यात आले.

या आनंदाच्या प्रसंगी अयोध्येत सर्वत्र मिठाई वाटली गेली आणि अन्नदान करण्यात आले. गरिबांना वस्त्रे आणि मौल्यवान वस्तू दान केल्या गेल्या. श्रीरामांच्या स्वागतासाठी अयोध्येतील प्रत्येक घर मंदिरासारखे सजले होते. हा केवळ एका राजाचा परतीचा प्रवास नव्हता, तर अधर्मावर धर्माच्या आणि सत्याच्या विजयाचा सोहळा होता. तोच सोहळा दरवर्षी दिवाळी म्हणून तितक्याच उत्साहात साजरा केला जातो.