तिवई टेकडीवरची सह्याद्री शाळा: चौथी ते बारावी निवासी शिक्षण, पालकांनी काय पाहावे

पुण्याजवळच्या वेगळ्या शाळांपैकी एक म्हणजे सह्याद्री स्कूल. राजगुरुनगरजवळ तिवई हिलवर, मध्य पुण्यापासून साधारण ५० किलोमीटरवर ही शाळा आहे. ती कृष्णमूर्ती फाउंडेशन इंडिया (KFI) चालवते. शहरातल्या नेहमीच्या डे स्कूलसारखी ही शाळा नाही. ही निवासी शाळा आहे आणि मुले टेकड्या, झाडे व पाणवठ्यांच्या मध्ये राहतात आणि शिकतात.

तत्त्वज्ञ आणि शिक्षक जे. कृष्णमूर्ती यांच्या विचारांचा या शाळेच्या शिक्षणपद्धतीवर मोठा प्रभाव आहे. आजच्या समाजात जशी स्पर्धा मान्य आहे, तशी स्पर्धा शाळा प्रोत्साहित करत नाही, असे शाळा सांगते. स्वातंत्र्य, निरीक्षण, संवाद, निसर्ग, नातेसंबंध आणि भीतीशिवाय शिकणे यावर शाळेचा भर आहे. त्यामुळे पालकांपुढचा प्रश्न "अभ्यास किती चांगला?" एवढाच नसतो, तर "ही शिक्षणपद्धत माझ्या मुलासाठी आणि आमच्या कुटुंबासाठी योग्य आहे का?" हा असतो.

शाळेचा पत्ता तिवई हिल, राजगुरुनगर, खेड, जिल्हा पुणे, महाराष्ट्र ४१०५१३ असा आहे. ही सहशिक्षण देणारी निवासी शाळा असून प्रवेश चौथीपासून सुरू होतो. विद्यार्थी दहावीला ICSE परीक्षा आणि बारावीला ISC च्या मार्गाने जातात. चौथी ते सहावी कनिष्ठ शाळा, सातवी-आठवी माध्यमिक शाळा, नववी-दहावी वरिष्ठ शाळा आणि अकरावी-बारावी वरिष्ठ माध्यमिक शाळा अशी रचना आहे. चौथीपासून सुरू होणारा नऊ वर्षांचा कार्यक्रम बारावीच्या ISC परीक्षेसाठी तयार करण्यासाठी आखलेला आहे, असे शाळा म्हणते. नर्सरी किंवा ज्युनियर केजीपासून प्रवेश देणाऱ्या शाळांशी तुलना करताना ही गोष्ट लक्षात ठेवावी.

शिकण्याच्या पद्धतीत चर्चा, प्रकल्प, क्षेत्रभेटी, शिबिरे, निसर्ग अभ्यास, नाटक, गोष्टी सांगणे, लेखन, कार्यशाळा, मैदानी उपक्रम, हस्तकला आणि समाजाशी संवाद यांचा समावेश आहे. कला, संगीत, नृत्य, शेती, सहली आणि ग्रामीण समाजाशी संवाद हे "Beyond Academics" कार्यक्रमात येतात. प्रयोगशाळा, संगणक सुविधा, श्राव्य-दृश्य साधने, ग्रंथालय आणि टिंकरिंग शेड अशा सोयी शाळेकडे आहेत. मात्र AI, कोडिंग किंवा रोबोटिक्स हा शाळेचा औपचारिक स्तंभ असल्याचा पुरेसा सध्याचा पुरावा मिळालेला नाही. समुपदेशक, विशेष शिक्षण, वैद्यकीय सोयी, निवासी देखरेखीचे प्रमाण आणि आयसीएसई-आयएससीचे ताजे निकाल याबाबतही पुरेशी माहिती उपलब्ध नाही, त्यामुळे पालकांनी शाळेकडे थेट चौकशी करावी. "Money Matters" हा क्लब शाळेच्या यादीत आहे, पण त्यावरून आर्थिक साक्षरतेचा औपचारिक अभ्यासक्रम आहे असे म्हणता येत नाही.

२०२६-२७ साठी निवासी भारतीय नव्या विद्यार्थ्यांचे शुल्क असे आहे: अर्जाचा फॉर्म १,००० रुपये, नोंदणी शुल्क ५,००० रुपये, प्रवेश शुल्क १०,००० रुपये. चौथी ते दहावीचे वार्षिक शाळा शुल्क ७ लाख ४० हजार रुपये (Rs 7,40,000) आणि अकरावीचे ७ लाख ७० हजार रुपये (Rs 7,70,000) आहे. बोर्डर्स पर्सनल अकाउंटसाठी ५०,००० रुपये आणि परत मिळणारी अनामत रक्कम वार्षिक शाळा शुल्काच्या ६० टक्के आहे. वार्षिक शुल्कात निवास आणि शिकवणी दोन्ही येते. प्रवेश देऊ केल्यानंतर प्रवेश शुल्क व वार्षिक शुल्क भरावे लागते, तर सत्राच्या सुरुवातीला अनामत रक्कम आणि पर्सनल अकाउंटची रक्कम भरायची असते. शुल्क दरवर्षी बदलते, त्यामुळे पुढच्या प्रवेशासाठी २०२६-२७ चा आकडा तसाच राहील असे गृहीत धरू नये.

शाळेच्या सध्याच्या प्रवेश पानानुसार २०२६-२७ चे प्रवेश बंद आहेत. भविष्यातील प्रवेशासाठी पालक आपली आवड नोंदवू शकतात आणि नोंदणी केलेल्या पालकांशी २०२७-२८ च्या लवकरच्या प्रवेशासाठी संपर्क साधला जाईल. शाळेच्या सर्वसाधारण माहितीनुसार सर्व वर्गांचे अर्ज १ ऑक्टोबरपासून मिळतात, अर्ज करण्याची शेवटची तारीख १५ डिसेंबर आहे आणि मुलाखती साधारणपणे जानेवारी व फेब्रुवारीत होतात. वेळापत्रक बदलू शकते, म्हणून २०२७-२८ चे कॅलेंडर शाळेकडून थेट खात्री करून घ्यावे.

मूल घरापासून दूर राहायला भावनिकदृष्ट्या तयार आहे का, घरी किती वेळा जाता येते, घरची आठवण आली तर शाळा काय करते, आठवड्याच्या शेवटी काय दिनक्रम असतो आणि मोबाईल फोनचे नियम काय, हे प्रश्न पालकांनी आधी विचारावेत. कदाचित हे प्रश्न अभ्यासक्रमाइतकेच महत्त्वाचे ठरतील.