सिंहगडाच्या जतनासाठी ९ कोटींचा आराखडा, तीन प्रवेशद्वारांची दुरुस्ती आणि नवे संग्रहालय

पुणे, ७ नोव्हेंबर २०२६: सिंहगड किल्ल्याच्या जतनासाठी पुरातत्त्व विभागाने ९ कोटी रुपयांचा आराखडा तयार केला आहे. किल्ल्यातील ऐतिहासिक वास्तूंची दुरुस्ती करणे, पडझड झालेल्या तटबंदीला बळकटी देणे आणि किल्ल्याचा इतिहास पर्यटकांना नीट समजावा यासाठी सुविधा उभारणे, यावर या आराखड्यात भर देण्यात आला आहे.

ही कामे जिल्हा नियोजन समितीच्या (डीपीसी) निधीतून होणार आहेत. आराखड्यात तीन प्रवेशद्वारांची दुरुस्ती, पार्किंगच्या जागेपासून तानाजी मालुसरे यांच्या स्मारकापर्यंत पादचाऱ्यांसाठी मार्ग, तटबंदीची पुनर्बांधणी आणि देवटाके या ऐतिहासिक वास्तूचे जतन यांचा समावेश आहे. याशिवाय किल्ल्याच्या इतिहासाला वाहिलेले एक संग्रहालयही प्रस्तावित आहे.

प्रस्तावित कामांसाठी निविदा प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे, असे जिल्हाधिकारी जितेंद्र डुडी यांनी सांगितले.

पुरातत्त्व विभागाच्या आराखड्यानुसार किल्ल्याकडे जाणाऱ्या मार्गावर सुमारे ७५० मीटर लांबीची दगडी पायवाट विकसित केली जाणार आहे. प्रवेशद्वार क्रमांक १, २ आणि ३ यांची दुरुस्ती केली जाईल. तसेच या दरवाजांच्या आधी आणि नंतर असलेल्या दगडी पायऱ्यांची आणि त्यांना लागून असलेल्या संरक्षक भिंतींचीही दुरुस्ती केली जाणार आहे.

पर्यटकांना किल्ल्यात फिरणे सोपे व्हावे आणि प्रत्येक ठिकाणाचा ऐतिहासिक संदर्भ कळावा, यासाठी संपूर्ण किल्ल्यात माहिती देणारे आणि दिशा दाखवणारे फलक लावण्याचाही आराखड्यात प्रस्ताव आहे. हे फलक युनेस्कोच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार बसवले जातील.

पुढच्या टप्प्यात विभाग संरक्षित तटबंदीचा खराब झालेला सुमारे ३१५ धावते मीटर भाग दुरुस्त करणार आहे.

आराखड्यातील आणखी एक मोठी बाब म्हणजे छत्रपती राजाराम महाराज यांच्या समाधीच्या मागे असलेल्या जुन्या वाड्याचे संग्रहालयात रूपांतर करण्याचा प्रस्ताव. या ठिकाणी माहिती फलक, प्रदर्शने आणि डिजिटल मांडणी यांतून सिंहगडाचा इतिहास मांडला जाईल.

प्रस्तावित माहिती आणि प्रदर्शन केंद्राची रचना पारंपरिक वाडा शैलीत असेल. किल्ल्याचे ऐतिहासिक स्वरूप जपले जावे, हा त्यामागचा उद्देश आहे.

देवटाके येथेही जतनाचे काम केले जाणार आहे. ही ऐतिहासिक वास्तू टिकून राहावी, यासाठी तिच्या भिंती आणि छप्पर यांची दुरुस्ती केली जाईल.

थोडक्यात, ९ कोटी रुपयांच्या या आराखड्यात तीन प्रवेशद्वारे, दगडी पायवाट, तटबंदी, देवटाके आणि जुन्या वाड्यातील संग्रहालय अशा सर्व कामांचा समावेश आहे. या कामांसाठी जिल्हा नियोजन समितीचा निधी वापरला जाणार असून निविदा प्रक्रिया सुरू झाली आहे.