सिंहगडाच्या जतनासाठी 9 कोटींचा प्रस्ताव, जुन्या वाड्यात संग्रहालय होणार

सिंहगडावर येणाऱ्या पर्यटकांना लवकरच किल्ल्याचा इतिहास अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेता येईल, तसेच गडावरील काही महत्त्वाच्या वारसा वास्तूंपर्यंत पोहोचणेही सोपे होईल. पुरातत्त्व विभागाने 9 कोटी रुपयांचा संवर्धन प्रस्ताव तयार केला आहे. त्यात गडाच्या प्रवेशद्वारांची दुरुस्ती, पडझड झालेल्या भिंतींची डागडुजी आणि गडाचा इतिहास मांडणारे संग्रहालय उभारणे या कामांचा समावेश आहे.

या कामासाठी जिल्हा नियोजन समितीकडून (डीपीसी) निधी मिळणार आहे. निविदा प्रक्रिया आधीच सुरू झाली असल्याचे जिल्हाधिकारी जितेंद्र डूडी यांनी सांगितले.

प्रस्तावातील मोठा भाग वाहनतळापासून तानाजी मालुसरे यांच्या स्मारकापर्यंतच्या वाटेशी संबंधित आहे. पर्यटकांना तिथे सहज जाता यावे म्हणून सुमारे 750 मीटर लांबीची दगडी पायवाट तयार करण्याचे नियोजन आहे. याशिवाय किल्ल्याच्या पहिल्या तीन प्रवेशद्वारांची दुरुस्ती केली जाणार आहे. त्यात दोन्ही बाजूंच्या दगडी पायऱ्या आणि दरवाजांभोवतीच्या संरक्षक भिंती यांचाही समावेश आहे.

काम फक्त प्रवेशद्वारांपुरते मर्यादित नाही. विभागाने तटबंदीचा सुमारे 315 धावत्या मीटर लांबीचा भाग खराब झाल्याचे हेरले असून, त्याची दुरुस्ती पुढच्या टप्प्यात केली जाईल. गडावरील ऐतिहासिक देवटाके या वास्तूचाही या आराखड्यात समावेश आहे.

गडावर फिरताना पर्यटकांना दिशा समजावी आणि ऐतिहासिक माहिती मिळावी, यावरही भर देण्यात आला आहे. गडाचे महत्त्व सांगणारे फलक आणि दिशादर्शक खुणा वेगवेगळ्या ठिकाणी बसवल्या जातील. हे युनेस्कोच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार प्रस्तावित आहे, म्हणजे पर्यटकांना गडाचा वारसा जाणून घेत फिरता येईल.

छत्रपती राजाराम महाराज यांच्या समाधीमागे एक जुना वाडा आहे. त्याला नवा उपयोग देण्याचे प्रस्तावित आहे. हा पारंपरिक वाडा सिंहगडाचा इतिहास सांगणारे संग्रहालय आणि माहिती केंद्र म्हणून बदलला जाणार आहे.

या सुविधेत माहिती फलक, निवडक प्रदर्शने आणि डिजिटल सादरीकरण यांच्या माध्यमातून गडाचा ऐतिहासिक प्रवास मांडला जाईल. वाड्याची पारंपरिक रचना तशीच ठेवली जाणार असल्याने ही नवी सुविधा गडाच्या ऐतिहासिक वातावरणाशी मिळतीजुळती राहील. म्हणजेच नवे संग्रहालय उभे राहिले, तरी किल्ल्याचे जुने रूप आणि वातावरण टिकून राहील.

या सर्व उपायांतून सिंहगडावरील वास्तूंचे जतन करणे आणि गडाचा इतिहास व वारसा पर्यटकांना अधिक सहज उपलब्ध करून देणे हे उद्दिष्ट आहे. प्रवेशद्वारे, भिंती, पायवाट, फलक आणि संग्रहालय अशा सगळ्या कामांचा या प्रस्तावात एकत्रित विचार करण्यात आला आहे.