पिंपरी चिंचवडमध्ये टँकरचालकांची मनमानी; जिल्हाधिकाऱ्यांच्या OTP आदेशाकडे दुर्लक्ष

पिंपरी-चिंचवडमध्ये पाणीटंचाई वाढत असताना खासगी टँकरचालकांवर महापालिका प्रशासनाचा ताबा राहिलेला नाही, असे चित्र आहे. विहिरी आणि बोअरवेलमधून रोज मोठ्या प्रमाणावर पाणी उपसले जात असल्याचा आरोप आहे. तरीही रहिवाशांना टँकरसाठी भरमसाठ दर द्यावे लागत आहेत.

टँकरच्या कामावर लक्ष ठेवण्यासाठी OTP आधारित यंत्रणा सुरू करावी, असा आदेश पुणे जिल्हाधिकाऱ्यांनी दिला होता. मात्र पिंपरी-चिंचवड महापालिकेचे (PCMC) आयुक्त आणि संबंधित विभागाने या आदेशाकडे दुर्लक्ष केले, असे सांगितले जाते.

वाकड, ताथवडे, पुनावळे, मोशी आणि रावेत या भागांत अनेक उंच निवासी संकुले उभी राहिली आहेत. तिथे अशा यंत्रणेची गरज जास्त आहे. या भागांत टँकरचालक विहिरी आणि बोअरवेलमधून दिवसरात्र पाणी उपसत असल्याचा आरोप आहे. त्यामुळे भूजल पातळी खाली जात असून टंचाई आणखी वाढते आहे. या टंचाईमुळे एका टँकरसाठी २,५०० ते ३,००० रुपये मोजावे लागतात, असे रहिवासी सांगतात.

जिल्हा प्रशासनाने टँकरवर देखरेख ठेवण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञान वापरण्याचे ठरवले होते. प्रस्तावित सॉफ्टवेअरमध्ये परवानगी असलेल्या प्रत्येक टँकरची फेरी नोंदली जाणार होती. कोणत्या भागात किती पाणी दिले गेले, याची अचूक माहिती मिळणार होती. गैरप्रकार थांबतील आणि रहिवाशांना योग्य दरात व वेळेवर पाणी मिळेल, अशी अपेक्षा होती.

या यंत्रणेची वैशिष्ट्ये अशी: प्रत्येक खासगी आणि सरकारी टँकरची सॉफ्टवेअरमध्ये नोंदणी बंधनकारक आहे. टँकर एखाद्या सोसायटीला किंवा ग्राहकाला पाणी देतो, तेव्हा नोंदणीकृत मोबाईलवर OTP जातो. ग्राहक तो OTP टँकरचालकाला सांगतो आणि सॉफ्टवेअरमध्ये टाकला की फेरी पूर्ण झाल्याची नोंद होते. टँकर कुठे पाणी भरतो आणि कुठे पोहोचवतो, यावर GPS ने लक्ष ठेवले जाते. ग्राहकाच्या नोंदणीकृत मोबाईलवर आलेल्या OTP शिवाय टँकरला फेरी पूर्ण करता येणार नाही. मात्र ही योजना अजून अमलात आलेली नाही.

जिल्हाधिकाऱ्यांनी PCMC आयुक्तांना OTP यंत्रणा राबवण्यासाठी तातडीने पावले उचलण्यास सांगितले होते. पण स्थानिक अधिकाऱ्यांनी या आदेशाकडे डोळेझाक केली, असा आरोप आहे. काही महिने उलटूनही यंत्रणा सुरू झालेली नाही.

माजी नगरसेवक मारुती भापकर म्हणाले की, महापालिकेने OTP यंत्रणा राबवली नाही, म्हणून खासगी टँकरचालक एका टँकरसाठी जास्त पैसे घेत आहेत. ते म्हणाले, "खासगी टँकरमालक एका टँकरसाठी भरमसाठ रक्कम घेत आहेत. त्यांच्यावर कोणताही अंकुश नाही आणि सामान्य माणसाची आर्थिक पिळवणूक होत आहे. ही यंत्रणा वेळेत राबवली असती, तर प्रशासनाकडे प्रत्येक फेरीची अचूक नोंद राहिली असती आणि पाण्याचा काळाबाजार टाळता आला असता." PCMC प्रशासनाचा एकूण कारभार निराशाजनक आणि जनताविरोधी आहे, असे ते म्हणाले. जिल्हाधिकाऱ्यांच्या आदेशाकडे दुर्लक्ष करणाऱ्या अधिकाऱ्यांवर कारवाई होणार का, की प्रशासन डोळेझाकच करत राहणार, असा सवालही त्यांनी केला.

महाराष्ट्र प्रदेश युवक काँग्रेसचे राज्य सचिव स्वप्नील बांसडे यांचा आरोप आहे की OTP देखरेख यंत्रणा नसल्याचा थेट फायदा टँकर माफियांना होत आहे. ते म्हणाले, "शहरभर दिवसा आणि रात्री परवानगीशिवाय विहिरी व बोअरवेलमधून पाणी उपसले जात आहे. भूजल पातळी खाली गेली आहे आणि पर्यावरणतज्ज्ञ भविष्यात मोठ्या संकटाचा इशारा देत आहेत." कथित उल्लंघनांचे प्रमाण पाहता पाणीपुरवठा विभागातील अधिकारी आणि टँकरचालक यांच्यात संगनमत आहे का, असा प्रश्न निर्माण होतो, असेही ते म्हणाले.

रावेतचे रहिवासी अमित बजारे यांच्या म्हणण्यानुसार PCMC हद्दीत टँकर माफिया बिनधास्त काम करत आहे. टंचाईचा फायदा घेऊन हे चालक सोसायट्यांकडून जास्त पैसे घेतात आणि निकृष्ट दर्जाचे पाणी देतात, असा त्यांचा आरोप आहे. त्यांनी जिल्हाधिकारी आणि महापालिका आयुक्तांना विनापरवाना टँकरचालकांवर कठोर कारवाई करण्याचे आवाहन केले. परवान्याशिवाय चालवल्या जाणाऱ्या विहिरी आणि नियम मोडून पाणी उपसणारे टँकर जप्त करावेत, तसेच कृत्रिम टंचाई निर्माण करून जास्त दराने पाणी विकणाऱ्यांवर गुन्हे दाखल करावेत, अशी त्यांची मागणी आहे.

OTP यंत्रणेच्या सद्यस्थितीबाबत PCMC कडे प्रतिक्रिया मागितली आहे.