बाल सेविका बनुया, अंगणवाडी ताईचे काम जाणून घेऊया: वर्ध्यात छोट्या मुलांनी सांभाळली अंगणवाडी

वर्धा जिल्ह्यातील अंगणवाडी केंद्रांमध्ये एक आगळावेगळा आणि नवा उपक्रम राबवण्यात आला. 'बाल सेविका बनुया, अंगणवाडी ताईचे काम जाणून घेऊया' असे त्याचे नाव होते. एकात्मिक बाल विकास सेवा योजनेंतर्गत झालेल्या या उपक्रमात छोट्या मुलांनी स्वतःची अंगणवाडी सांभाळली. मुलांच्या सर्वांगीण विकासाला आनंदाच्या अनुभवाची जोड द्यावी, हा यामागचा हेतू होता.

सेवा संकल्प अभियानांतर्गत हा उपक्रम रंगला. त्यातून मुलांना नेतृत्व, जबाबदारी आणि सेवाभाव यांचे धडे मिळाले. 'एक दिवस अंगणवाडी सेविका बनून पाहूया आणि अंगणवाडी ताईचे काम जाणून घेऊया', या कल्पनेतून हा उपक्रम उभा राहिला. छोट्या मुलांनी प्रत्यक्ष 'बाल सेविका'ची भूमिका केली आणि अंगणवाडीचे रोजचे काम कसे चालते, याचा अनुभव घेतला.

या भूमिकेत प्रत्येक मुलाने आपल्या वयोगटानुसार वेगवेगळ्या कामांमध्ये भाग घेतला. खेळातून शिकवणे, मुलांची काळजी घेणे आणि स्वच्छतेचे महत्त्व सांगणे ही कामे त्यांनी केली. पूरक आहाराची माहिती घेतली, आरोग्य आणि पोषणाबद्दल जनजागृती केली, तसेच पालक आणि समाजातील लोकांशी संवाद साधला. अशा वेगवेगळ्या कामांतून मुलांना अंगणवाडी सेविकेच्या कामाची जवळून ओळख झाली.

अंगणवाडीतील रोजचे काम, मुलांचे पोषण, पूर्वप्राथमिक शिक्षण, आरोग्य, स्वच्छता आणि सर्वांगीण विकास यासाठी अंगणवाडी सेविकांची भूमिका किती महत्त्वाची आहे, हे मुलांना प्रत्यक्ष कृतीतून कळले.

या उपक्रमात मुलांनी एकमेकांना मदत केली आणि गटात मिळून काम केले. इतरांची काळजी घेणे आणि दिलेली जबाबदारी पूर्ण करणे, याचाही अनुभव त्यांना मिळाला. 'मी हे करू शकतो, करू शकते' हा आत्मविश्वास मुलांमध्ये तयार झाला. त्याबरोबरच नेतृत्व, सहकार्य, संवेदनशीलता आणि सेवाभाव ही मूल्ये त्यांच्यात रुजवण्यात आली.

अंगणवाडी केंद्र म्हणजे फक्त पोषण आहार आणि पूर्वप्राथमिक शिक्षण देणारी जागा नाही. मुलांच्या व्यक्तिमत्त्वाच्या विकासाची आणि सामाजिक जाणीव घडवण्याची ती पहिली शाळा आहे. म्हणूनच जबाबदारी स्वीकारण्याची, नेतृत्व करण्याची आणि इतरांची काळजी घेण्याची भावना लहान मनांत रुजवण्याचा प्रयत्न या उपक्रमातून करण्यात आला.