दुष्काळ आणि कर्जाच्या ओझ्याखाली मराठवाडा-विदर्भात १२ शेतकऱ्यांनी जीवन संपवले

महाराष्ट्रात दुष्काळ आणि पिकांचे नुकसान सुरू असतानाच मराठवाडा व विदर्भात १२ शेतकऱ्यांच्या आत्महत्येची प्रकरणे समोर आली आहेत. उपलब्ध माहितीनुसार यात मराठवाड्यातील आठ आणि विदर्भातील चार शेतकरी आहेत. पिकांचे नुकसान आणि कर्जाचा दबाव यामुळे शेतकऱ्यांच्या अडचणी वाढल्या आहेत.

गेल्या काही काळापासून पाऊस कमी पडल्याने अनेक भागांत शेतात उभ्या असलेल्या पिकांवर परिणाम झाला आहे. विशेषतः सोयाबीनसह खरीप पिकांचे नुकसान झाल्याने शेतकऱ्यांसमोरचे आर्थिक संकट अधिक गडद झाले आहे. राज्य सरकारने २६ सप्टेंबर रोजी २६५ तहसीलमध्ये दुष्काळ जाहीर केला. हे प्रमाण राज्यातील सुमारे तीन-चतुर्थांश तहसीलांइतके आहे.

मराठवाड्यात नांदेड, हिंगोली, छत्रपती संभाजीनगर आणि लातूर यांसह विविध जिल्ह्यांतून शेतकऱ्यांच्या आत्महत्येची प्रकरणे समोर आली आहेत. नांदेड जिल्ह्यातील भोकर तहसीलमधील नांदा खुर्द येथील प्रकाश राठोड आणि लोहा तहसीलमधील आंबेसांगवी येथील घनश्याम कदम यांचा उपचारादरम्यान मृत्यू झाल्याची माहिती आहे. हिंगोली जिल्ह्यातील औंढा तहसीलमधील ब्राह्मणवाडा येथील तानाजी मोरे यांचाही उपचारादरम्यान मृत्यू झाला.

छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील मुरूमखेडा येथील विजय बचाटे आणि कन्नड तहसीलमधील रामपुरा तांडा येथील दिगंबर राठोड यांच्या मृत्यूचे प्रकरणही समोर आले आहे. लातूर जिल्ह्यात अहमदपूर तहसीलमधील देशकरा येथील तुकाराम मुजे आणि शिरूर अनंतपाळ तहसीलमधील सकोल येथील मुडाग्या कुंभार यांच्या मृत्यूची माहिती देण्यात आली आहे.

विदर्भात यवतमाळ, बुलढाणा, अकोला आणि वाशीम जिल्ह्यांतून चार शेतकऱ्यांच्या आत्महत्येची प्रकरणे समोर आली आहेत. यात यवतमाळ जिल्ह्यातील रालेगाव येथील सदाशिव कोहले, बुलढाणा तहसीलमधील रुईखेड मायंबा येथील पंजाबराव रामेकर, अकोला जिल्ह्यातील गाजीपूर येथील सतीश पातोंड आणि वाशीम जिल्ह्यातील मालेगाव तहसीलमधील अमानी येथील नीलकंठ सराफ यांचा समावेश आहे.

पावसाची कमतरता आणि इतर निकषांच्या आधारे महाराष्ट्र सरकारने २६५ तहसीलमध्ये दुष्काळ जाहीर केला आहे. त्यानंतर बाधित भागात पिकांच्या नुकसानीचा अंदाज घेणे आणि मदतीची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे. पीक कर्जाची पुनर्रचना, कृषी कर्जवसुलीत दिलासा आणि कृषी पंपांच्या वीजबिलात सवलत यांसह विविध उपाययोजनांची घोषणा सरकारने केली आहे.

विदर्भातील ९५ तहसील दुष्काळग्रस्त यादीत आहेत. मराठवाड्यातही मोठ्या संख्येने तहसील दुष्काळग्रस्त म्हणून जाहीर झाल्या आहेत.

बाधित भागात पिकांच्या नुकसानीचे पंचनामे करण्याचे निर्देश सरकारने दिले आहेत. आता प्रशासनासमोर बाधित शेतकऱ्यांपर्यंत मदत पोहोचवण्याबरोबरच पाणी, चारा आणि येणाऱ्या रब्बी हंगामासाठी आवश्यक मदत उपलब्ध करून देण्याचे आव्हान आहे.