सरदार पटेल यांच्या जयंतीनिमित्त आज राष्ट्रीय एकता दिवस; ३१ ऑक्टोबरच्या इतिहासातील नोंदी

भारताचे "लोहपुरुष" सरदार वल्लभभाई पटेल यांचा जन्मदिन आज आहे आणि त्यानिमित्ताने राष्ट्रीय एकता दिवस पाळला जातो. स्वतंत्र भारताच्या एकत्रिकरणात पटेल यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली. विविध संस्थानांचे विलिनीकरण करून त्यांनी भारताला एकसंध बनवले आणि त्यामुळे भारतीय एकता व अखंडतेची नींव बळकट झाली.

देशात इतकी विविधता असतानाही आपली एकता जपण्याची भावना बळकट करणे, हा राष्ट्रीय एकता दिनाचा उद्देश आहे. यानिमित्त शाळा, महाविद्यालये आणि सरकारी संस्था वेगवेगळे उपक्रम राबवतात. त्यात "रन फॉर यूनिटी" सारख्या मॅरेथॉन, शपथविधी आणि चर्चासत्रे यांचा समावेश असतो.

३१ ऑक्टोबरला देशाच्या आणि जगाच्या इतिहासात अनेक महत्त्वाच्या घटना घडल्या आहेत. १८६४ मध्ये नेवाडा हे युनायटेड स्टेट्सचे ३६ वे राज्य बनले. १८७६ मध्ये एका विनाशकारी चक्रीवादळाने भारताला धडक दिली आणि अनेक लोकांचा मृत्यू झाला. १८८० मध्ये पुण्यातील आनंदोद्भव थिएटरमध्ये किर्लोस्करांच्या संगीत शाकुंतल या नाटकाचा पहिला प्रयोग झाला.

१९२० मध्ये नारायण मल्हार जोशी, लाला लजपतराय आणि इतर काही जणांनी ऑल इंडिया ट्रेड युनियन काँग्रेसची स्थापना केली. लाला लजपतराय पहिले अध्यक्ष झाले. १९२४ मध्ये पहिल्या आंतरराष्ट्रीय बचत बँक काँग्रेसमध्ये (वर्ल्ड सोसायटी ऑफ सेव्हिंग्ज बँक्स) असोसिएशनच्या सदस्यांनी मिलान, इटली येथे जागतिक बचत दिवसाची घोषणा केली. १९४१ मध्ये माऊंट रशमोअर या स्मारकाचे बांधकाम पूर्ण झाले.

१९६६ मध्ये दिल्ली उच्च न्यायालयाची स्थापना झाली. १९८४ मध्ये पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांची त्यांच्याच अंगरक्षकांनी गोळ्या झाडून हत्या केली. त्याच वर्षी राजीव गांधी यांनी भारताचे सहावे पंतप्रधान म्हणून पदभार स्वीकारला. २०११ मध्ये मानवाची जागतिक लोकसंख्या सात अब्जांवर पोहोचली आणि संयुक्त राष्ट्रांनी हा दिवस सात अब्जांचा दिवस म्हणून ओळखला.

या तारखेला जन्मलेल्यांची यादीही मोठी आहे. १३९१ मध्ये पोर्तुगालचा राजा एडवर्ड यांचा जन्म झाला (मृत्यू : ९ सप्टेंबर १४३८). १८७५ मध्ये भारतरत्न (मरणोत्तर) आणि स्वतंत्र भारताचे पहिले उपपंतप्रधान सरदार वल्लभभाई पटेल यांचा जन्म झाला (मृत्यू : १५ डिसेंबर १९५०). १८९५ मध्ये क्रिकेटपटू सी. के. नायडू यांचा जन्म झाला (मृत्यू : १४ नोव्हेंबर १९६७). १८९७ मध्ये चीन गणराज्य (तैवान) चे पहिले पंतप्रधान चियांग काई-शेक यांचा जन्म झाला (मृत्यू : ५ एप्रिल १९७५).

१९२२ मध्ये कंबोडियाचे पहिले पंतप्रधान नॉरदॉम सिहानोक यांचा जन्म झाला (मृत्यू : १५ ऑक्टोबर २०१२). १९४३ मध्ये भारतीय अंतराळ शास्त्रज्ञ आणि भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेचे माजी अध्यक्ष माधवन नायर यांचा जन्म झाला. १९४६ मध्ये क्रिकेटपटू रामनाथ पारकर यांचा जन्म झाला (मृत्यू : ११ ऑगस्ट १९९९). १९८३ मध्ये भारतीय कोरिओग्राफर धर्मेश येलंडे यांचा जन्म झाला.

याच तारखेला काही नामवंतांचे निधनही झाले. १९२९ मध्ये भारतीय-इंग्लिश अभिनेते नॉर्मन प्रिचर्ड गेले (जन्म : २३ जून १८७७). १९७५ मध्ये संगीतकार व गायक सचिन देव बर्मन यांचे निधन झाले (जन्म : १ ऑक्टोबर १९०६). १९८४ मध्ये भारताच्या तिसऱ्या पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांची त्यांच्याच अंगरक्षकांनी हत्या केली (जन्म : १९ नोव्हेंबर १९१७).

१९८६ मध्ये लेखिका आणि बालसाहित्यिका आनंदीबाई शिर्के यांचे निधन झाले (जन्म : ३ जून १८९२). २००५ मध्ये पंजाबी लेखिका आणि कवयित्री अमृता प्रीतम यांचे निधन झाले (जन्म : ३१ ऑगस्ट १९१९). २००९ मध्ये मराठीतील ज्येष्ठ अभिनेत्री सुमती गुप्ते यांचे निधन झाले.