स्वयंपाकघरातील मसाले आणि नवग्रह: ज्योतिषात कोणता मसाला कोणत्या ग्रहाशी जोडला आहे

रोजच्या जेवणात वापरले जाणारे मसाले फक्त चव वाढवतात, असे नाही. ज्योतिष शास्त्रात स्वयंपाकघरातील प्रत्येक डबा एखाद्या ग्रहाशी जोडलेला आहे असे मानतात. मसाल्याचा रंग आणि त्याचा गुण बघून तो कोणत्या ग्रहाचा, हे ठरवले गेले आहे. प्रत्येक मसाल्यात एका ग्रहाचा वास असतो, असे आजी-पणजीपासून सांगितले जात आहे.

हळदीचा रंग पिवळा आणि ती गुरु ग्रहाची मानली जाते. गुरु म्हणजे ज्ञान, मोठेपणा आणि भरभराटीचा ग्रह. जिथे हळद असते तिथे शुभ असते, म्हणूनच प्रत्येक चांगल्या कामात हळद वापरतात. घरात हळद असेल तर समृद्धी राहते, असे म्हणतात.

धणे बुध ग्रहाशी जोडलेले आहेत. बुध म्हणजे बुद्धी, बोलणे आणि हुशारीचा ग्रह. ज्यांना गोड बोलता यावे असे वाटते, त्यांचा बुध चांगला असावा लागतो. धणे वापरल्याने बुद्धी तेज होते, अशी मान्यता आहे.

सध्या सैंधव मीठ आणि गुलाबी मीठ सगळीकडे वापरले जाते. हे गुलाबी मीठ सूर्याचे प्रतीक आहे. सूर्य हा सगळ्या ग्रहांचा राजा. आत्मविश्वास, मान-सन्मान आणि तेज सूर्याकडून मिळते. गुलाबी मीठ शरीरासाठी चांगले आहेच, शिवाय त्याने घरात सूर्याची ऊर्जा येते, असे सांगितले जाते.

रोजचे पांढरे मीठ चंद्राशी संबंधित आहे. चंद्र म्हणजे मनाचा ग्रह, आणि आपले मन व भावना चंद्रावर अवलंबून असतात. घरात मीठ नीट ठेवले आणि ते सांडू नये याची काळजी घेतली, तर मन शांत राहते, असे वास्तूमध्ये सांगतात.

लालभडक मिरची मंगळाची आहे. मंगळ म्हणजे ताकद, हिंमत आणि रागाचा ग्रह, आणि त्याच्यात अग्नी आहे. म्हणूनच लाल मिरची तिखट असते. घरातील मंगळाची ऊर्जा संतुलित ठेवण्यासाठी मिरची जपून वापरावी, असे म्हटले जाते.

साखर आणि खडीसाखर ही शुक्र ग्रहाची प्रतीके आहेत. शुक्र म्हणजे प्रेम, सौंदर्य, मजा-मौज आणि कलेचा ग्रह. घरात गोड पदार्थ असले की शुक्र प्रसन्न राहतो आणि घरात आनंद राहतो, असे मानतात.

जिऱ्याचा संबंध थेट राहू आणि केतू या दोन छाया ग्रहांशी जोडतात. राहू-केतू म्हणजे अचानक घडणाऱ्या गोष्टी, रहस्य आणि बदल घडवणारे ग्रह. जिरे दिसायला लहान आहे, पण त्याचा प्रभाव मोठा आहे, अगदी राहू-केतूसारखा. त्यामुळे जिऱ्याला विशेष महत्त्व आहे.

काळी मिरी शनीची मानली जाते. शनी म्हणजे शिस्त, कष्ट आणि संयमाचा ग्रह, जो माणसाची परीक्षा घेतो. काळी मिरी कडक आणि टिकाऊ असते. शनीसारखीच ती कठीण परिस्थितीतही टिकून राहण्याची ताकद देते, असे म्हणतात.

स्वयंपाकघर ही फक्त जेवण बनवण्याची जागा नाही, तर घराची सगळी ऊर्जा जिथून येते ती जागा आहे, असे सांगितले जाते. मसाल्याचे डबे व्यवस्थित आणि स्वच्छ भरून ठेवले, तर घरातले नऊ ग्रह शांत राहतात आणि घरात बरकत राहते, असे जुने जाणते लोक सांगतात.