पीएम किसानचे 2 हजार रुपये एकाच घरातल्या बाप आणि मुलगा दोघांनाही मिळतील का? नियम काय सांगतो
वडील आणि मुलगा दोघेही शेतकरी असतील, तर पीएम किसान योजनेचा हप्ता दोघांना स्वतंत्र मिळतो का, आणि सज्ञान मुलासाठी नियम काय आहे, ते समजून घ्या.
प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी योजना भारत सरकार शेतकऱ्यांसाठी राबवत आहे. भारत हा शेतीप्रधान देश आहे आणि देशाच्या आर्थिक पाठबळाचा मोठा हिस्सा शेती क्षेत्रातून येतो. शेतकऱ्यांना प्रोत्साहन देण्यासाठी सरकार नेहमीच कल्याणकारी योजना राबवत असते, त्यातलीच ही एक योजना आहे.
या योजनेत पात्र शेतकऱ्यांना दरवर्षी 6000 रुपयांची आर्थिक मदत मिळते. ही रक्कम प्रत्येकी 2000 रुपयांच्या तीन समान हप्त्यांत थेट शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात जमा होते. या चालू वर्षात आतापर्यंत दोन हप्ते मिळाले आहेत आणि आता शेतकरी तिसऱ्या हप्त्याची वाट पाहत आहेत.
अनेक शेतकऱ्यांना एक प्रश्न पडतो. वडील आणि मुलगा दोघेही शेतकरी असतील, तर दोघांनाही 2000 रुपयांचा स्वतंत्र हप्ता मिळू शकतो का? दोघेही पीएम किसान योजनेचा लाभ घेऊ शकतात का? नेमका नियम काय सांगतो, हेच इथे पाहायचे आहे. याचे उत्तर योजनेच्या नियमांत आहे.
वडील आणि मुलगा एकाच शेतकरी कुटुंबातले असतील, तर योजनेच्या नियमांनुसार त्यांना वेगवेगळे हप्ते मिळणार नाहीत. कारण या योजनेत कुटुंबाला एकच घटक मानले जाते. उदाहरणार्थ, जमिनीच्या नोंदीनुसार वडील, आई आणि अल्पवयीन मुले एकाच शेतकरी कुटुंबातली असतील, तर ते पात्र असल्यास त्या कुटुंबाला वर्षाला एकूण 6000 रुपये मिळतील. ही रक्कम 2000 रुपयांच्या तीन हप्त्यांत खात्यात जमा होते.
यात एक अपवाद आहे, तो प्रौढ मुलांचा. प्रौढ मुलांसाठी नियम वेगळे आहेत. वडील आणि मुलगा एकाच घरात राहत असतील किंवा त्यांचे शिधावाटप कार्ड एकच असेल, तर कुटुंबातल्या फक्त एका सदस्याला, म्हणजे वडिलांना, हा लाभ मिळेल.
सज्ञान मुलाचा विचार करताना एक महत्त्वाचा फरक समजून घ्यायला हवा. योजनेने कुटुंबाच्या व्याख्येत अल्पवयीन मुलांचा समावेश केला आहे. त्यामुळे सज्ञान मुलाचा दर्जा वेगळा असू शकतो. मुलगा स्वतंत्र शेतकरी कुटुंब म्हणून पात्र ठरत असेल आणि त्याच्या नावावर शेतजमिनीची वैध नोंद असेल, तर त्याची पात्रता स्वतंत्रपणे ठरवली जाऊ शकते.
मात्र मुलगा शेतकरी आहे, एवढ्यानेच त्याला स्वतंत्र लाभ मिळण्याचा आधार तयार होत नाही. जमिनीची मालकी आणि योजनेचे इतर नियमही विचारात घेतले जातात. मुलाचे स्वतःचे शिधावाटप कार्ड असेल आणि महसूल नोंदींत त्याच्या नावावर स्वतंत्र शेतजमीन नोंदलेली असेल, तर तो वडिलांच्या लाभाशिवाय स्वतंत्रपणे पीएम किसान योजनेचा लाभ घेऊ शकतो.
थोडक्यात, एकाच शेतकरी कुटुंबातल्या वडिलांना आणि मुलाला वेगवेगळे हप्ते मिळत नाहीत, कारण कुटुंब एकच घटक मानले जाते. सज्ञान मुलाची पात्रता मात्र त्याचे स्वतःचे शिधावाटप कार्ड आणि महसूल नोंदींत त्याच्या नावावरची स्वतंत्र शेतजमीन यावर ठरू शकते.
