नागपूरचे सुपारी व्यापारी जयेश पंचमटिया डीआरआयच्या ताब्यात, आयातप्रकरणी चौकशी सुरू

डायरेक्टोरेट ऑफ रेव्हेन्यू इंटेलिजन्सच्या (डीआरआय) इंदूर पथकाने नागपूरमधील सुपारी व्यापारी जयेश पंचमटिया यांना ताब्यात घेतले आहे. पंचमटिया यांना टिक्कू भाई या नावानेही ओळखले जाते. 2024 मधील कथित बेकायदा सुपारी आयात आणि सीमाशुल्क चुकवेगिरीच्या प्रकरणाशी ही कारवाई संबंधित आहे.

डीआरआयच्या पथकाने नागपुरात कारवाई करून पंचमटिया यांना चौकशीसाठी इंदूरला नेल्याचे सांगितले जाते. या कारवाईमुळे शहरातील सुपारी बाजारात मोठी अस्वस्थता पसरली आहे. सूत्रांच्या म्हणण्यानुसार, या तपासाच्या संदर्भात देशाच्या वेगवेगळ्या भागांतील सुमारे 10 व्यापाऱ्यांना ताब्यात घेण्यात आले आहे.

सूत्रांनुसार, हे प्रकरण 2024 मध्ये इंदूरमध्ये जप्त केलेल्या सुमारे 30 ते 35 कोटी रुपयांच्या सुपारीशी जोडलेले आहे. पंचमटिया यांच्या गोदामातूनही मालाची एक खेप जप्त करण्यात आल्याचे सांगितले जाते. सुपारीच्या पोत्यांवर 'Origin of Bangladesh' असे लेबल असल्याचा आरोप आहे.

पुरवठा साखळी आणि कथित बांगलादेश कनेक्शन याची तपास यंत्रणा आता तपासणी करत आहे. बांगलादेश हा सुपारीचा मोठा उत्पादक देश मानला जात नाही, त्यामुळे मूळ देशाबद्दल दिलेली घोषणा चुकीची असावी, असा डीआरआयला संशय असल्याचे सांगितले जाते. मोठ्या प्रमाणावर सीमाशुल्क चुकवले गेले का, हेही तपासले जात आहे.

सुपारीवरील आयात शुल्क सुमारे 105 टक्के असल्याचे सांगितले जाते. त्यामुळे सीमाशुल्क नियमांचे पालन हा तपासाचा मुख्य मुद्दा ठरला आहे. मालाची खेप नागपुरात आणण्यापूर्वी आणि ती गुटखा तयार करणाऱ्या कंपन्यांना पुरवण्यापूर्वी, लागू शुल्क चुकवण्यासाठी व्यापाऱ्यांनी वेगवेगळे मार्ग आणि पद्धती वापरल्या असाव्यात, असा अधिकाऱ्यांना संशय आहे.

नागपूरमधील आणखी तीन जणांची नावे या प्रकरणात आल्याचे सूत्रांनी सूचित केले आहे. त्यात चौरसिया आणि सिद्दिकी यांच्या व्यवसायांशी संबंधित व्यापाऱ्यांचा समावेश असल्याचे सांगितले जाते. याशिवाय लोखंडाच्या व्यापाराच्या आडून सुपारीच्या व्यवहारांना वित्तपुरवठा करणारा एक फायनान्सर असल्याचाही आरोप आहे. तपास पुढे सरकेल तसे या लोकांवर पुढील कारवाई होण्याची अपेक्षा आहे.

पंचमटिया यांच्या चौकशीचा उद्देश पुरवठादार, वित्तपुरवठा करणारे आणि वितरणाच्या वाहिन्या अशा मोठ्या जाळ्याचा शोध घेणे हा असल्याचे मानले जाते.

पंचमटिया यांचे नाव यापूर्वी चेन्नईतील सीमाशुल्कविषयक प्रकरणांमध्येही आल्याचे सांगितले जाते. त्यात केंद्रीय अन्वेषण विभागाची (सीबीआय) कारवाई आणि मद्रास उच्च न्यायालयातील सुनावणीचा समावेश होता. ती प्रकरणेही सुपारी आयातीशी जोडलेली होती.

डीआरआयच्या या ताज्या कारवाईमुळे नागपूरच्या विस्तृत सुपारी व्यापारावर पुन्हा लक्ष केंद्रित होण्याची शक्यता आहे. माल कसा आयात झाला, कसा नेण्यात आला आणि कसा वितरित झाला, तसेच सीमाशुल्क जाणूनबुजून चुकवले गेले का, हे निश्चित करण्याचा तपास यंत्रणा प्रयत्न करत आहेत.