नागपूरच्या उड्डाणपुलांवर ई-रिक्षांची रेंगाळती चाल, मोठ्या अपघाताचा धोका

नागपूर शहरात पायाभूत सुविधांच्या नावाखाली फ्लाईओवरचे जाळे वेगाने उभे केले जात आहे. खालच्या रस्त्यांवरची ट्रॅफिक जाम, सिग्नल आणि अपघातांची कटकट वाहनचालकांना सहन करावी लागू नये, हा त्यामागचा हेतू आहे. पण याच फ्लाईओवरवर असुरक्षित बांधणीच्या ई-रिक्षा प्रवासी घेऊन आडव्यातिडव्या चालीने रेंगत असतात आणि त्या कधीही मोठ्या अपघाताचे 100 टक्के कारण ठरू शकतात, असा मुद्दा आता समोर आला आहे.

"फ्लाईओवरवर ई-रिक्षा, खूप रिस्की" हे केवळ इशारा देणारे वाक्य नाही. रोज डोक्यावर घोंघावणाऱ्या जीवघेण्या अपघाताच्या वास्तवाचा तो आरसा आहे आणि पोलीस व प्रशासन दोघेही त्याकडे दुर्लक्ष करत आहेत, असे यात म्हटले आहे.

शहरातल्या रस्त्यांवर असो की फ्लाईओवरवर, ई-रिक्षाचालकांना वाहतूक नियमांची कसलीच भीती दिसत नाही. क्षमतेपेक्षा जास्त प्रवासी बसवणे, इंडिकेटर न देता अचानक वळणे किंवा लेन बदलणे आणि ओव्हरटेकचा प्रयत्न करणे, हे शहराच्या रोजच्या वाहतुकीचे कडवट सत्य झाले आहे. फ्लाईओवरची रुंदी मर्यादित असते. त्यात एखादी ई-रिक्षा रस्त्याच्या मधोमध रेंगाळली की मागून येणारे वाहनचालक घाईगडबडीत ताबा सुटून अपघाताला बळी पडतात.

नागपूरला स्मार्ट सिटीचा दर्जा दिला जातो. पण फ्लाईओवरवरच वाहतुकीची शिस्त नसेल, तर सुरक्षेचा दावा पोकळ ठरतो. म्हणूनच ई-रिक्षांना फ्लाईओवरवर पूर्ण बंदी घालणे अत्यावश्यक आहे, असे यात मांडले आहे. गंभीर अपघातांची शक्यता कमी करणे हे त्यातले पहिले कारण. ई-रिक्षांमुळे फ्लाईओवरवर अपघातातून वाचण्याची संधी जवळपास उरत नाही आणि जीवित व वित्तहानी हाच एकमेव परिणाम राहतो, असे म्हटले आहे.

दुसरे कारण वाहतूक सुरळीत व सुरक्षित ठेवणे. वाहनांना कुठेही न अडखळता ठिकाणावर पोहोचवणे हा फ्लाईओवरचा मूळ उद्देश आहे. हळू चालणाऱ्या ई-रिक्षा बाजूला झाल्या तर अपघाताची शक्यता कितीतरी पटीने कमी होईल. शिवाय केवळ चालकाचाच नव्हे, तर रिक्षात बसलेल्या निर्दोष प्रवाशांचा जीवही धोक्यात राहणार नाही.

चढणीवर आणि उतारावर तर मागून येणाऱ्या वाहनांसाठी हा धोका आणखी वाढतो. ई-रिक्षा मुळात शहराच्या आतल्या, अरुंद आणि संथ वेगाच्या भागांसाठी तयार केलेली आहे. तरीही रामझूला, सीताबर्डी, डॉ. केशव बलिराम हेडगेवार उड्डाणपूल, ज्ञानयोगी डॉ. श्रीकांत जिचकार सदर फ्लाईओवर, कामठी रोडवरचा डबल डेकर फ्लाईओवर आणि वर्धा रोडवरचा डबल डेकर फ्लाईओवर या सगळ्या प्रमुख पुलांवर ई-रिक्षा रेंगताना दिसतात, आणि ते मोठ्या अपघाताला आमंत्रण देणारे आहे.

वेगातला फरकही मोठा आहे. फ्लाईओवरवर चारचाकी वाहने, बस आणि कार 60 ते 80 किमी प्रति तास वेगाने धावतात. चढणीवर मात्र ई-रिक्षाचा वेग 10 ते 15 किमी प्रति तासापर्यंत खाली येतो. समोर अचानक रेंगणारी ई-रिक्षा आली की मागून वेगात येणाऱ्या गाड्यांना ब्रेक लावायला वेळच उरत नाही.

ई-रिक्षाची रचनाही असुरक्षित आहे. तिला मजबूत धातूची बॉडी नसते आणि प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठी दरवाजेही नसतात. मागून आलेल्या कार किंवा ट्रकने हलकीशी धडक दिली तरी ई-रिक्षा पत्त्यांसारखी विखुरते आणि आतले प्रवासी थेट फ्लाईओवरवरून खाली पडण्याचा किंवा चिरडले जाण्याचा धोका निर्माण होतो.

यावर सिटी ट्रॅफिक पोलीस आणि प्रादेशिक परिवहन कार्यालय (RTO) यांच्यासह स्थानिक प्रशासनाने आता फ्लाईओवरवरच्या अपघातांची वाट पाहणे थांबवले पाहिजे, असे म्हटले आहे. ई-रिक्षांना फ्लाईओवरवर प्रवेश मिळत राहिला, तर निर्दोष लोकांच्या जिवावर ही तलवार टांगलेलीच राहील. फ्लाईओवर वेगासाठी आणि सुरळीत वाहतुकीसाठी आहे की "स्वस्त अपघातां"च्या प्रदर्शनासाठी, हे प्रशासनाला ठरवावे लागेल. ई-रिक्षांना खालच्या सर्व्हिस रोडपुरते मर्यादित ठेवणे हाच नागपूरकरांच्या सुरक्षेचा एकमेव तर्कसंगत उपाय आहे, असे यात मांडले आहे.