रिचार्ज प्लॅनमध्ये मोठा बदल, आता 28 नाही तर पूर्ण 30 दिवसांची वैधता मिळणार

मोबाईल रिचार्जच्या नियमांत केंद्र सरकार आणि भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरण म्हणजेच TRAI कडून मोठा बदल करण्यात आला आहे. 'टेलीकॉम कन्झ्युमर प्रोटेक्शन 13वा सुधारणा नियम, 2026' या नावाने हे नियम जारी करण्यात आले असून, प्रीपेड वापरणाऱ्या कोट्यवधी ग्राहकांना याचा थेट फायदा होणार आहे. रिचार्ज योजनांमध्ये अधिक पारदर्शकता यावी, ग्राहकांना गरजेनुसार पर्याय मिळावेत आणि रिचार्ज पूर्वीपेक्षा स्वस्त व्हावा, हा या बदलामागचा उद्देश असल्याचे सांगण्यात आले आहे.

आतापर्यंत बहुतांश टेलीकॉम कंपन्या 28 दिवसांच्या वैधतेचे रिचार्ज प्लॅन देत होत्या. यामुळे वर्षभरात ग्राहकांना 12 ऐवजी 13 वेळा रिचार्ज करावा लागत असे, कारण 365 दिवसांच्या वर्षात 28 दिवसांचे चक्र बसवले तर आकडा वाढतो. याचा थेट परिणाम ग्राहकांच्या खिशावर होत होता, कारण दरवर्षी एक जास्तीचा रिचार्ज करावा लागत होता. आता मात्र नव्या नियमांनुसार सर्व टेलीकॉम कंपन्यांना पूर्ण 30 दिवसांची स्पष्ट वैधता असलेले प्लॅन देणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. यामुळे ग्राहकांना दर महिन्याला एकाच तारखेला रिचार्ज करता येईल आणि वर्षभरात 13 ऐवजी फक्त 12 वेळाच रिचार्जची गरज पडेल. रिचार्जची तारीख लक्षात ठेवण्याचा त्रासही यामुळे कमी होईल आणि काहीसा खर्चही वाचेल.

या नियमांतील आणखी एक ठळक तरतूद म्हणजे फक्त व्हॉइस कॉल आणि SMS वापरणाऱ्या ग्राहकांसाठी स्वतंत्र प्लॅन उपलब्ध करून देणे. सध्या केवळ कॉलसाठी फोन वापरणाऱ्या अनेकांना नाईलाजाने डेटासह येणारे प्लॅन घ्यावे लागतात, आणि प्रत्यक्षात न वापरलेल्या डेटासाठीही पैसे मोजावे लागतात. नव्या नियमांमुळे अशा ग्राहकांना आता फक्त कॉलिंग आणि SMSसाठीचा वेगळा, स्वस्त प्लॅन निवडता येणार आहे. याचा सर्वाधिक फायदा ज्येष्ठ नागरिक, ग्रामीण भागातील ग्राहक आणि कमी बजेटमध्ये मोबाईल सेवा वापरणाऱ्या ग्राहकांना होऊ शकतो, कारण त्यांना इंटरनेट डेटाची फारशी गरज नसते.

रिचार्जच्या वैधतेचा आणि मर्यादित पर्यायांचा मुद्दा यापूर्वीही चर्चेत होता, आणि ग्राहकांकडून सातत्याने अधिक किफायतशीर पर्यायांची मागणी होत होती. 11 मार्च रोजी संसद सदस्य राघव चड्ढा यांनी संसदेत हा मुद्दा उपस्थित करत ग्राहकांना भेडसावणाऱ्या अडचणी मांडल्या होत्या आणि अधिक लवचिक व स्वस्त रिचार्ज पर्याय देण्याची मागणी केली होती.

नव्या नियमांमुळे प्रामुख्याने दोन पर्याय ग्राहकांसमोर येणार आहेत, एक म्हणजे 30 दिवसांची पूर्ण वैधता असलेला रिचार्ज, ज्यामुळे वर्षाला एक रिचार्ज कमी करावा लागेल, आणि दुसरा म्हणजे डेटा नको असणाऱ्यांसाठी फक्त कॉलिंग-SMSचा स्वतंत्र प्लॅन. यामुळे ग्राहकांना स्वतःच्या वापरानुसार आणि बजेटनुसार प्लॅन निवडण्याची मोकळीक मिळेल. या बदलानंतर राघव चड्ढा यांनी भारत सरकार आणि TRAI यांचे आभार मानले असून, ग्राहकांची सुविधा, त्यांचे हित आणि योग्य पर्याय निवडण्याचा अधिकार लक्षात घेऊनच हा निर्णय घेण्यात आल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.