LGBTQ+ मधील पहिले अक्षर 'L' का? HIV/AIDS संकटातील लेस्बियन महिलांच्या मदतीची कथा
LGBTQ+ मधील 'L' म्हणजे लेस्बियन. HIV/AIDS च्या संकटात लेस्बियन महिलांनी दिलेली साथ आणि रक्तदान मोहिमांचा इतिहास या अक्षराशी जोडलेला आहे.
'LGBTQ+' हा शब्द आज जगभर सगळ्यांच्या ओळखीचा झाला आहे. पण या संक्षिप्त रूपातील पहिले अक्षर 'L' म्हणजे लेस्बियन का, असा प्रश्न तुम्हाला कधी पडला आहे का? यामागे फक्त भाषेचा किंवा शब्दांच्या क्रमाचा मुद्दा नाही. HIV/AIDS च्या संकटाच्या काळात लेस्बियन महिलांनी केलेल्या महत्त्वाच्या मदतीचा संघर्षमय इतिहास या अक्षराशी जोडलेला आहे.
1980च्या दशकाच्या सुरुवातीला पाश्चिमात्य समाजात HIV/AIDS बद्दल मोठ्या प्रमाणात भीती आणि गैरसमज होते, आणि या आजाराला सामाजिक कलंकही मानले जात होते. त्या काळात HIV पॉझिटिव्ह असलेल्या अनेक समलैंगिक पुरुषांना कुटुंबाकडून आधार मिळत नव्हता. एवढेच नव्हे, तर अनेक ठिकाणी त्यांना वैद्यकीय सुविधाही मिळत नव्हत्या. सामाजिक पातळीवर आणि वैद्यकीय पातळीवरही त्यांना भेदभावाला तोंड द्यावे लागत होते.
अशा वातावरणात काही लेस्बियन महिला पुढे आल्या आणि HIV/AIDS ने आजारी असलेल्या पुरुषांना त्यांनी वैयक्तिक पातळीवर मदत केली. काही जणींनी नर्स, केअरवर्कर, मैत्रीण आणि स्वयंसेवक म्हणून रुग्णांच्या रोजच्या गरजा सांभाळण्यासाठी खूप कष्ट घेतले. त्या काळात लेस्बियन महिलांच्या कम्युनिटीने केलेल्या या मदतीमुळे एकटेपणाशी झुंजणाऱ्या अनेकांना भावनिक आणि सामाजिक आधार मिळाला.
या संकटाचा रक्तपुरवठ्यावरही मोठा परिणाम झाला. अमेरिकेत 1983 मध्ये Public Health Service ने लैंगिकदृष्ट्या सक्रिय असलेल्या समलैंगिक (Gay) आणि उभयलिंगी (Bisexual) पुरुषांच्या काही गटांना रक्तदान करण्यास मनाई केली होती. त्या वेळी HIV ओळखण्यासाठी आजच्यासारख्या अद्ययावत चाचण्या उपलब्ध नव्हत्या.
याच काळात लेस्बियन कम्युनिटीतील महिलांनी अनेक ठिकाणी रक्तदान मोहिमा आयोजित करून रक्तपुरवठ्याला हातभार लावला. San Diego Blood Sisters सारख्या गटांनी 1983 ते 1992 या काळात राबवलेल्या मोहिमांचा ऐतिहासिक अभ्यासही उपलब्ध आहे.
मग हे अक्षर महत्त्वाचे का ठरते? LGBTQ+ मधील 'L' लेस्बियन समुदायाचे प्रतिनिधित्व करते. पण या अक्षराशी जोडलेली गोष्ट फक्त ओळखीची नाही. संकटाच्या वेळी कम्युनिटीतील लोकांनी एकमेकांना केलेल्या परस्पर सहकार्याचीही ती आठवण करून देते. HIV/AIDS च्या संकटात लेस्बियन महिलांनी घेतलेली काळजी, त्यांच्या रक्तदान मोहिमा आणि सामाजिक कामातली त्यांची मदत यांच्या स्मरणार्थ LGBTQ+ मधील पहिले अक्षर L म्हणजे लेस्बियन असे लिहिले जाते.
