Explainer: एकाच वेळी दोन आंतरराष्ट्रीय सामने खेळता येतात का? ICC चा नियम काय सांगतो

सध्या क्रिकेट चाहत्यांसाठी एकाच वेळी दोन गोष्टी सुरू आहेत आणि त्यामुळे उत्साह दुप्पट झाला आहे. भारतीय संघ एकीकडे वेस्ट इंडिजविरुद्ध घरच्या मैदानावर वनडे मालिका खेळतो आहे, तर दुसरीकडे जपानमध्ये सुरू असलेल्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेतही भारताचा सहभाग आहे. हे ऐकायला थोडं विचित्र वाटू शकतं, कारण एकाच देशाचा संघ एकाच वेळी दोन वेगवेगळ्या ठिकाणी, दोन वेगळ्या स्पर्धांमध्ये कसा खेळू शकतो असा प्रश्न कुणालाही पडेल. पण हे प्रत्यक्षात घडतं आहे. मग प्रश्न असा येतो की एकाच वेळी दोन वेगवेगळ्या स्पर्धांमध्ये भारतीय संघ कसा उतरू शकतो? यावर आयसीसीचे नियम नेमके काय सांगतात, ते या लेखातून समजून घेऊया.

आयसीसीच्या नियमांनुसार एका देशाचे दोन वेगळे राष्ट्रीय संघ एकाच वेळी वेगवेगळ्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये खेळू शकतात. यावर आयसीसीचं कुठलंही बंधन नाही, म्हणजे असं करणं नियमांच्या विरोधात नाही. पण एक अट मात्र आहे, आणि ती लक्षात घेणं गरजेचं आहे. एकाच देशाचे दोन संघ वेगवेगळ्या स्पर्धांमध्ये एकाच वेळी उतरू शकतात, मात्र दोन संघ एकाच स्पर्धेत खेळू शकत नाहीत. म्हणजेच स्पर्धा वेगळी असेल तरच हे शक्य होतं, एकाच स्पर्धेत मात्र संघाचं दुभाजन करता येत नाही.

याचं उदाहरण द्यायचं झालं तर सध्या जपानमध्ये आशियाई क्रीडा स्पर्धा सुरू आहे. या स्पर्धेत भारताचे दोन पुरुष संघ एकाच वेळी सहभागी होऊ शकत नाहीत. जसं एकदिवसीय विश्वचषक किंवा टी-२० विश्वचषकात एखादा देश एकाच स्पर्धेत दोन अधिकृत संघ उतरवू शकत नाही, तसंच हे आहे. पण स्पर्धा वेगवेगळ्या असतील, म्हणजे एक स्पर्धा वेस्ट इंडिजविरुद्धची द्विपक्षीय मालिका आणि दुसरी आशियाई क्रीडा स्पर्धा अशा दोन वेगळ्या स्पर्धा असतील, तर मात्र दोन संघ एकाच वेळी खेळू शकतात, हे या उदाहरणावरून स्पष्ट होतं.

वेगवेगळ्या स्पर्धांमधल्या दोन संघांबाबतचा नियमही आयसीसीने स्पष्ट केला आहे. एकाच वेळी दोन वेगळ्या द्विपक्षीय मालिका किंवा बहुराष्ट्रीय स्पर्धा सुरू असतील, तर एखादा देश दोन वेगळे संघ पाठवू शकतो. हे दोन्ही सामने आयसीसीकडून अधिकृत आंतरराष्ट्रीय सामने म्हणून ग्राह्य धरले जातात, म्हणजे दोन्ही ठिकाणी खेळणाऱ्या संघांना अधिकृत भारतीय संघ म्हणूनच मान्यता मिळते.

संघांच्या नियमांबरोबरच खेळाडूंसाठीही आयसीसीने काही मार्गदर्शक तत्त्वं ठरवली आहेत. एकच खेळाडू एकाच दिवशी किंवा एकाच वेळी दोन वेगळ्या अधिकृत सामन्यांच्या अंतिम अकरामध्ये असू शकत नाही, असं हा नियम सांगतो. त्यामुळे एखादा देश एकाच वेळी वेगवेगळ्या स्पर्धांमध्ये खेळत असेल, तर दोन्ही संघांमधले खेळाडू पूर्णपणे वेगवेगळे असणं गरजेचं ठरतं. म्हणजेच वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या वनडे मालिकेत खेळणारे खेळाडू आणि आशियाई क्रीडा स्पर्धेत खेळणारे खेळाडू एकच असू शकत नाहीत, हे यातून स्पष्ट होतं. थोडक्यात, एकाच देशाचे दोन वेगवेगळे संच वेगवेगळ्या स्पर्धांमध्ये उतरू शकतात, पण खेळाडूंची अदलाबदल दोन्हीकडे एकाच वेळी होऊ शकत नाही.