दिवाळीतील मुहूर्त ट्रेडिंग दुपारी घेण्याचा प्रस्ताव, एक्सचेंजकडून विचार सुरू

यंदा दिवाळीच्या दिवशी शेअर बाजारात होणाऱ्या मुहूर्त ट्रेडिंगची वेळ पुन्हा बदलू शकते, अशी शक्यता व्यक्त होत आहे. स्टॉक ब्रोकर आणि बाजाराशी संबंधित काही संस्थांनी हे विशेष सत्र दुपारच्या वेळेत घ्यावे, अशी मागणी केली आहे. त्यामुळे दिवाळीच्या सत्राच्या वेळापत्रकावर चर्चा सुरू झाली आहे. मात्र अंतिम वेळापत्रकाची अधिकृत घोषणा अजून झालेली नाही.

स्टॉक ब्रोकरांनी 'ब्रोकर्स इंडस्ट्री स्टँडर्ड्स फोरम' (BISF) मार्फत स्टॉक एक्सचेंजकडे हा प्रस्ताव दिला आहे. यंदा दिवाळीचा शुभ मुहूर्त दुपारी 1:47 ते 3:12 या कालावधीत आहे, असे नमूद करून ब्रोकर्सनी दुपारी 2 ते 3 या वेळेत मुहूर्त ट्रेडिंग घेण्याची विनंती केली आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार एक्सचेंज या प्रस्तावावर विचार करत आहेत. प्राथमिक नियोजनात मुहूर्त ट्रेडिंगचे सत्र दुपारी 2:20 ते 3:20 या वेळेत होऊ शकते. त्याआधी दुपारी 1:50 ते 2:05 या वेळेत ब्लॉक डील विंडो आणि 2:05 ते 2:20 या वेळेत प्री-ओपन सत्र घेण्याची शक्यता आहे. या वेळापत्रकाला अजून अधिकृत मान्यता मिळालेली नाही. एक्सचेंजमधील चर्चा आणि आवश्यक नियोजन पूर्ण झाल्यावरच अंतिम वेळ जाहीर होईल, अशी अपेक्षा आहे.

'असोसिएशन ऑफ NSE मेंबर्स ऑफ इंडिया' (ANMI) यानेही सत्र दुपारी घेण्याच्या प्रस्तावाला पाठिंबा दिला आहे. परंपरा जपतानाच कर्मचाऱ्यांना काम आणि वैयक्तिक आयुष्य यांचा समतोल राखता यावा, हा या मागणीमागचा मुख्य हेतू आहे. ANMI चे राष्ट्रीय अध्यक्ष कमलेश श्रॉफ यांच्या मते, दुपारच्या सत्रामुळे ब्रोकर्स, कर्मचारी आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना उशिरापर्यंत कामाचा ताण न घेता दिवाळी साजरी करता येईल.

'धन' (Dhan) या ट्रेडिंग प्लॅटफॉर्मचे संस्थापक जय प्रकाश गुप्ता यांनीही यंदा मुहूर्त ट्रेडिंग दुपारी घेण्याची मागणी केली आहे. मुहूर्त ट्रेडिंग ही शेअर बाजारातील महत्त्वाची परंपरा आहे, पण त्यानंतर कराव्या लागणाऱ्या प्रशासकीय आणि अनुपालन प्रक्रियांमुळे कर्मचाऱ्यांना अनेकदा उशिरापर्यंत थांबावे लागते, असे त्यांनी सांगितले.

सत्र संपल्यानंतरही ब्रोकरेज कंपन्या, स्टॉक एक्सचेंज, क्लिअरिंग कॉर्पोरेशन, डिपॉझिटरी, कस्टोडियन आणि बँकांतील कर्मचाऱ्यांना अनेक प्रक्रिया पूर्ण कराव्या लागतात. त्यात सिक्युरिटीजचे अर्ली पे-इन, फंड ॲलोकेशन आणि इतर आवश्यक अनुपालन प्रक्रिया येतात. त्यासाठी कर्मचाऱ्यांना दिवाळीच्या दिवशीही उशिरापर्यंत कार्यालयात थांबावे लागते. ब्रोकर्सच्या म्हणण्यानुसार सत्र दुपारी घेतले तर या प्रक्रियांसाठी पुरेसा वेळ मिळेल आणि कर्मचाऱ्यांना संध्याकाळी कुटुंबासोबत सण साजरा करता येईल.

वेळ बदलण्यासोबतच ब्रोकर्सनी काही प्रक्रियांमध्ये लवचिकताही मागितली आहे. सिक्युरिटीजचे अर्ली पे-इन आणि फंड ॲलोकेशन यांसारख्या काही प्रक्रिया पुढच्या कारोबारी दिवशी पूर्ण करण्याची परवानगी द्यावी, अशी त्यांची सूचना आहे. पीक मार्जिनमधील कमतरतेसाठी लावल्या जाणाऱ्या दंडात सवलत द्यावी आणि दिवसअखेरचे (EOD) ॲलोकेशन पुढच्या कारोबारी दिवशी सकाळी 9 वाजण्यापूर्वी पूर्ण करू द्यावे, असेही प्रस्तावात आहे. नियम टाळणे हा या मागण्यांचा उद्देश नसून, आवश्यक प्रक्रिया करताना कर्मचाऱ्यांवरचा जादा ताण कमी करणे हा आहे.

मुहूर्त ट्रेडिंग ही भारतीय शेअर बाजारातील अनेक दशके चालत आलेली परंपरा आहे. बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंजने (BSE) 1957 मध्ये हे विशेष सत्र सुरू केले. तेव्हापासून दिवाळीच्या दिवशी शुभ मुहूर्तावर शेअर्सची खरेदी-विक्री केली जाते. हिंदू परंपरेत दिवाळी आणि लक्ष्मीपूजन हे संपत्ती, समृद्धी आणि नव्या सुरुवातीचे प्रतीक मानले जाते, म्हणून अनेक गुंतवणूकदार यात सहभागी होतात. विक्रम संवत या पारंपरिक दिनदर्शिकेतील नव्या वर्षाच्या सुरुवातीशीही या सत्राचा संबंध आहे.

गेल्या वर्षी संध्याकाळचे पारंपरिक वेळापत्रक बदलून सत्र दुपारी 1:45 ते 2:45 या वेळेत घेण्यात आले होते. यंदाही दुपारचा पर्याय चर्चेत आहे. वेळ बदलण्याचा प्रस्ताव सध्या विचाराधीन आहे. एक्सचेंजचे अधिकृत परिपत्रक आल्यानंतरच यंदाची निश्चित वेळ कळेल. त्यामुळे गुंतवणूकदारांनी NSE आणि BSE च्या अधिकृत घोषणांकडे लक्ष ठेवावे.