देऊळगाव राजात बालाजी महाराज यात्रेत वैदू समाजाची जंगी कुस्ती दंगल, ७० वर्षांची परंपरा

देऊळगाव राजा येथे श्री बालाजी महाराज संस्थानच्या वार्षिक यात्रेतील लळितोत्सवानिमित्त पारंपरिक जंगी कुस्ती दंगल भरवण्यात आली. वैदू समाजाने गावकऱ्यांच्या सहकार्याने हे आयोजन केले. सुमारे ७० वर्षांपासून सुरू असलेली ही परंपरा वैदू समाजाने आजही जपली आहे.

या दंगलीत वेगवेगळ्या ठिकाणांहून आलेल्या पैलवानांनी भाग घेतला. विजेत्या पैलवानांना एकूण दोन ते चार लाख रुपयांपर्यंतची बक्षिसे देण्यात आली, अशी माहिती आयोजकांनी दिली.

कुस्ती आखाड्याचे उद्घाटन केंद्रीय आयुष राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार) प्रतापराव जाधव, आमदार मनोज कायंदे आणि माजी आमदार डॉ. शशिकांत खेडेकर यांच्या उपस्थितीत झाले. त्यानंतर मान्यवरांच्या हस्ते पैलवानांच्या कुस्त्या लावण्यात आल्या. आखाड्यातील चुरशीच्या लढती पाहण्यासाठी नागरिकांनी मोठी गर्दी केली होती.

प्रतापराव जाधव यांनी मार्गदर्शन करताना शरीर निरोगी आणि तंदुरुस्त ठेवण्यासाठी मैदानी खेळ व नियमित व्यायाम किती महत्त्वाचा आहे, यावर भर दिला. कुस्ती हा भारताच्या पारंपरिक खेळांपैकी एक असून अशा स्पर्धांमुळे खेळाडूंना आपले कौशल्य दाखवण्याची संधी मिळते, असे ते म्हणाले.

आमदार मनोज कायंदे यांनी तरुणांनी व्यायामाला प्राधान्य द्यावे आणि जास्तीत जास्त संख्येने राष्ट्रीय स्तरावरील खेळांमध्ये उतरावे, असे आवाहन केले. कुस्ती आखाड्यामुळे गावात उत्साहाचे वातावरण तयार होते, असे सांगून व्यायामशाळा उभारण्यासाठी लागणारे सहकार्य करण्याचा प्रयत्न राहील, असेही त्यांनी म्हटले.

माजी आमदार डॉ. शशिकांत खेडेकर यांनी कुस्ती दंगल हा नुसता खेळाचा कार्यक्रम नसून गावातील एकोपा टिकवणारा उपक्रम आहे, असे सांगितले. अशा आयोजनांमुळे मुलांना खेळाची प्रेरणा मिळते आणि त्यांचे भविष्य घडवायला मदत होते, असे ते म्हणाले. वैदू समाजाने सुरू ठेवलेली ही परंपरा पुढेही अशीच टिकून राहावी, अशा शुभेच्छा त्यांनी दिल्या.

दंगलीतील अंतिम कुस्ती मुख्याधिकारी अरुण मोकळ आणि संदीप नागरे यांच्या हस्ते लावण्यात आली. वाशिम येथील पैलवान विजय वारा आणि गंगापूर येथील पैलवान विशाल मागे यांच्यात झालेली ही लढत अतिशय चुरशीची ठरली. तब्बल एक तास चाललेल्या या कुस्तीत दोन्ही पैलवानांनी जोरदार झुंज दिली. शेवटी पंचांच्या मध्यस्थीने दोघांनाही समान बक्षीस देण्याचा निर्णय घेण्यात आला. प्रेक्षकांनी या लढतीचा मोठ्या उत्साहात आनंद घेतला.

या दंगलीचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे महिला पैलवानांचा सहभाग. छत्रपती संभाजीनगर, पैठण आणि कन्नड येथील महिला पैलवानांनी आखाड्यात उतरून आपले कौशल्य दाखवले. महिला कुस्तीपटूंच्या सहभागामुळे उपस्थितांमध्ये विशेष उत्साह दिसून आला.

७० वर्षांची परंपरा जपत वैदू समाजाने गावकऱ्यांच्या सहकार्याने आयोजित केलेल्या या दंगलीमुळे पारंपरिक खेळांना प्रोत्साहन मिळाले. चुरशीच्या लढती, महिला पैलवानांचा सहभाग आणि नागरिकांची उपस्थिती यामुळे यात्रेतील लळितोत्सवाला विशेष रंगत आली.

पोलीस प्रशासनाने विशेष सहकार्य केले. उपनिरीक्षक नितीन मिड, गवई साहेब आणि त्यांच्या सर्व पथकाने आखाड्यात विशेष लक्ष देऊन मदत केली, त्यामुळे कार्यक्रम यशस्वीरीत्या पार पडला.