चंद्रपुरात एका दिवसात ११ दत्तक प्रकरणांवर अंतिम आदेश, एका अनाथ बालकाला माल्टातील पालक
जिल्हाधिकारी वसुमना पंत यांनी चंद्रपुरातील ११ प्रलंबित दत्तक प्रकरणांमध्ये एकाच दिवशी आदेश दिले.
चंद्रपूर जिल्ह्यात दत्तक प्रकरणे मार्गी लावण्याच्या कामाला चांगला वेग आला आहे. जिल्हाधिकारी वसुमना पंत यांच्या आदेशानुसार एकाच दिवशी ११ प्रलंबित दत्तक प्रकरणे निकाली निघाली. या ११ प्रकरणांपैकी चार नात्यांतर्गत, चार सावत्र आणि तीन अनाथ बालकांची आहेत.
तीन अनाथ बालकांपैकी एका बालकाला युरोपमधील माल्टा येथील पालक मिळाले. दुसऱ्या बालकाचे पालक कर्नाटकातील हुबळी येथील आहेत, तर तिसऱ्या बालकाचे पालक महाराष्ट्रातील ठाणे येथील आहेत.
हे अधिकार जिल्हाधिकाऱ्यांकडे कसे आले, याची पार्श्वभूमी अशी. बाल न्याय (मुलांची काळजी व संरक्षण) अधिनियम, २०१५ मध्ये सन २०२१ मध्ये सुधारणा झाली. त्यानुसार दत्तक प्रकरणांमध्ये अंतिम आदेश देण्याचे अधिकार जिल्हाधिकाऱ्यांना देण्यात आले होते. या तरतुदीच्या विरोधात मुंबई उच्च न्यायालयात रिट याचिका क्र. ३२०६५/२०२२ दाखल झाली होती.
या याचिकेत मुंबई उच्च न्यायालयाने ४ मे २०२६ रोजी आदेश दिला. त्या आदेशात न्यायालयाने बाल न्याय अधिनियम, २०१५ (सुधारित अधिनियम २०२१) आणि संबंधित तरतुदींची वैधता कायम ठेवली. त्यामुळे दत्तक नियमावली, २०२२ अंतर्गत दत्तक प्रकरणांत अंतिम आदेश देण्याचे अधिकार जिल्हाधिकाऱ्यांकडे आले आहेत.
या निर्णयानंतर चंद्रपूरच्या जिल्हा न्यायालयातील एकूण ११ प्रलंबित दत्तक प्रकरणे अंतिम आदेशासाठी जिल्हाधिकाऱ्यांकडे हस्तांतरित झाली होती. जिल्हा महिला व बाल विकास अधिकारी मीनाक्षी भस्मे यांच्या मार्गदर्शनाखाली जिल्हा बाल संरक्षण कक्षाचे जिल्हा बाल संरक्षण अधिकारी अजय साखरकर आणि विधी तथा परिविक्षा अधिकारी सचिंद्र नाईक यांनी सर्व प्रकरणांची आवश्यक पडताळणी केली.
पडताळणीनंतर दत्तक घेऊ इच्छिणाऱ्या पालकांना जिल्हाधिकारी वसुमना पंत यांच्यासमोर हजर करण्यात आले. आवश्यक प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर जिल्हाधिकाऱ्यांनी एकाच दिवशी सर्व ११ प्रकरणांत दत्तक आदेश देऊन ती निकाली काढली.
यापूर्वी सन २०२२ मध्ये जिल्हाधिकारी, चंद्रपूर यांच्या आदेशाने एक दत्तक प्रकरण निकाली निघाले होते. त्यानंतर न्यायालयीन प्रक्रियेच्या पार्श्वभूमीवर दत्तक प्रकरणांची कार्यवाही जिल्हा न्यायालयामार्फत सुरू होती.
आता अंतिम आदेशाचे अधिकार जिल्हाधिकाऱ्यांकडे आल्याने दत्तक प्रक्रिया अधिक सुलभ आणि गतिमान होण्यास मदत होणार आहे. तसेच दत्तक घेऊ इच्छिणाऱ्या पालकांना प्रक्रियेत होणारा विलंब कमी होईल.
दत्तक प्रक्रियेविषयी अधिक माहिती हवी असल्यास नागरिकांनी जिल्हा बाल संरक्षण कक्ष, जिल्हा महिला व बाल विकास अधिकारी कार्यालय, आकाशवाणीच्या मागे, जिल्हा स्टेडियमजवळ, साईबाबा वॉर्ड, चंद्रपूर येथे संपर्क साधावा. चाईल्ड हेल्पलाईनच्या टोल फ्री क्रमांक १०९८ वरही संपर्क करता येईल, असे आवाहन जिल्हा बाल संरक्षण अधिकारी अजय आर. साखरकर यांनी केले आहे.
