ऐश्वर्या राय बच्चन ५३ वर्षांची; मिस वर्ल्डआधी चार चित्रपट नाकारले, त्यात 'राजा हिंदुस्तानी'

अभिनेत्री ऐश्वर्या राय बच्चन हिचा आज ५३ वा वाढदिवस आहे. सौंदर्य, अभिनय आणि आंतरराष्ट्रीय लोकप्रियता यांमुळे तिने मनोरंजनविश्वात स्वतःची वेगळी ओळख तयार केली आहे. १९९४ मध्ये मिस वर्ल्डचा किताब जिंकून तिने जगभरात भारताचे नाव मोठे केले.

पण फार कमी लोकांना माहीत आहे की मिस वर्ल्ड होण्याआधीच तिला चित्रपटांच्या ऑफर्स आल्या होत्या. त्या वेळी तिने चार चित्रपटांच्या ऑफर्स नाकारल्या आणि त्यात आमिर खानच्या 'राजा हिंदुस्तानी'चाही समावेश होता. शिक्षण आणि स्वतःचे करिअर यांना प्राधान्य देऊन तिने हा निर्णय घेतला होता.

मनोरंजनविश्वाशी तिचा संबंध त्याआधीच आला होता. १९९१ मध्ये ती फोर्ड सुपरमॉडेल स्पर्धेत सहभागी झाली होती. त्यानंतर अनेक मोठ्या ब्रँड्सच्या जाहिराती आणि फॅशन मासिकांमधून ती लोकप्रिय झाली. चित्रपट कारकिर्दीची सुरुवात मात्र मिस वर्ल्डचा किताब जिंकल्यानंतर झाली.

२०१२ मध्ये एका मुलाखतीत ऐश्वर्याने सांगितले होते की, मिस इंडिया आणि मिस वर्ल्ड स्पर्धेत उतरण्यापूर्वी तिला किमान चार चित्रपटांच्या ऑफर्स मिळाल्या होत्या. त्या वेळी तिने अभिनयापेक्षा शिक्षण आणि मिस इंडिया स्पर्धेला महत्त्व दिले.

एका मुलाखतीत ती म्हणाली होती की, मिस इंडिया स्पर्धेत भाग घेतला नसता, तर आमिर खानसोबतचा 'राजा हिंदुस्तानी' हा तिचा पहिला चित्रपट झाला असता. पण तिने ती संधी घेतली नाही. १९९६ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या या चित्रपटात करिश्मा कपूर झळकली आणि तो बॉक्स ऑफिसवर सुपरहिट ठरला. ऐश्वर्याला शिक्षण अर्धवट सोडून चित्रपटसृष्टीत यायचे नव्हते. तिच्या मते, तिच्याकडे पाहून तरुणांनी शिक्षण सोडून ग्लॅमरच्या दुनियेत येण्याचा निर्णय घेऊ नये. म्हणून तिने आधी स्वतःचे शिक्षण पूर्ण केले.

जानेवारी १९९४ मध्ये ती मिस इंडिया स्पर्धेत उतरली. त्यात सुष्मिता सेनने विजेतेपद पटकावले आणि ऐश्वर्या दुसऱ्या क्रमांकावर राहिली. त्यानंतर नोव्हेंबर १९९४ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेतील सन सिटी येथे झालेल्या मिस वर्ल्ड स्पर्धेत तिने भारताचे प्रतिनिधित्व केले. त्या स्पर्धेत ८६ देशांतील स्पर्धक होते.

अंतिम फेरीत विचारलेल्या प्रश्नाला तिने दिलेल्या उत्तरात, मिस वर्ल्डमध्ये करुणा, गरजूंबद्दल संवेदनशीलता आणि जात, धर्म, वर्ण किंवा सामाजिक दर्जाच्या पलीकडे जाऊन माणसाकडे पाहण्याची वृत्ती असायला हवी, असे तिचे मत होते. या उत्तराने परीक्षकांची मने जिंकली आणि तिने १९९४ चा मिस वर्ल्ड किताब पटकावला. रीटा फारियानंतर हा किताब जिंकणारी ती दुसरी भारतीय महिला ठरली.

किताब जिंकल्यानंतर ती लगेच बॉलिवूडमध्ये आली नाही. १९९७ मध्ये मणिरत्नम यांच्या 'इरुवर' या तमिळ चित्रपटातून तिने अभिनय क्षेत्रात पदार्पण केले. त्याच वर्षी बॉबी देओलसोबतचा तिचा पहिला हिंदी चित्रपट 'और प्यार हो गया' प्रदर्शित झाला. १९९८ मध्ये आलेल्या 'जीन्स' या तमिळ चित्रपटामुळे दक्षिण भारतीय चित्रपटसृष्टीतही तिची चांगली ओळख झाली. त्यानंतर अक्षय खन्नासोबत 'आ अब लौट चलें' मध्ये ती दिसली.

१९९९ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या संजय लीला भन्साळी यांच्या 'हम दिल दे चुके सनम'ने तिच्या कारकिर्दीला मोठी कलाटणी दिली. या चित्रपटासाठी तिला फिल्मफेअरचा सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा पुरस्कार मिळाला. त्याच वर्षी सुभाष घई यांच्या 'ताल'मधूनही तिने प्रेक्षकांची मने जिंकली. २००० मध्ये ती 'मोहब्बतें', 'जोश' आणि 'हमारे दिल आपके पास है' या चित्रपटांमध्ये दिसली. पुढे 'देवदास', 'धूम २', 'जोधा अकबर' आणि 'गुरू' मधून तिने अभिनयाची छाप पाडली.

ती फक्त बॉलिवूडपुरती राहिली नाही. 'ब्राइड अँड प्रेज्युडिस', 'द मिस्ट्रेस ऑफ स्पाइसेस', 'प्रोव्होक्ड', 'द लास्ट लिजन' आणि 'द पिंक पँथर २' या इंग्रजी चित्रपटांमधून ती आंतरराष्ट्रीय प्रेक्षकांसमोर आली. तिला 'ट्रॉय', 'रश अवर' आणि विल स्मिथच्या काही चित्रपटांसाठीही ऑफर्स मिळाल्या होत्या, पण व्यस्त वेळापत्रकामुळे तिला त्या स्वीकारता आल्या नाहीत.

एकेकाळी कान्स फिल्म फेस्टिव्हलपासून हॉलिवूडपर्यंत ऐश्वर्याची चर्चा होती. सध्या ती चित्रपटांमध्ये तुलनेने कमी दिसते, तरीही तिची लोकप्रियता आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील ओळख आजही कायम आहे. मिस वर्ल्डचा मुकुट, बॉलिवूडमधील यश आणि जागतिक प्रसिद्धी असा तिचा प्रवास अनेकांसाठी प्रेरणादायी ठरला आहे.