पिंपरी-चिंचवडमध्ये कचऱ्याचे वजन ५०० टनांनी वाढले, ठेकेदारांच्या बिलांवर प्रश्नचिन्ह

पिंपरी-चिंचवड शहरातील रोजच्या कचऱ्याची आकडेवारी सध्या चर्चेत आली आहे. गेल्या काही महिन्यांत कचऱ्याचे वजन ५०० टनांपेक्षा जास्त वाढल्याचे समोर आले आहे. सहा महिन्यांपूर्वी रोज १,५०० ते १,६०० टन कचरा गोळा होत होता, तो आता २,१०० टनांच्या पुढे गेला आहे. हे अचानक कसे झाले, असा सवाल नागरिक आणि सामाजिक कार्यकर्ते विचारत आहेत. या वाढीमुळे मोठ्या आर्थिक गैरव्यवहाराचा संशय निर्माण झाला असून, महापालिकेचे कोट्यवधी रुपये ठेकेदारांच्या खिशात जात असल्याचा आरोप होत आहे.

महापालिकेच्या आरोग्य विभागाच्या म्हणण्यानुसार शहरात रोज सुमारे १,५०० टन कचरा तयार होतो. मात्र सध्या प्रत्यक्षात गोळा होणारा कचरा सुमारे २,१०० टन असल्याचा अंदाज आहे. ठेकेदारांना कचऱ्याच्या वजनानुसार आणि त्यांच्या गाड्यांच्या फेऱ्यांच्या संख्येनुसार पैसे दिले जातात. मोशी कचरा डेपो काही काळ बंद होता, त्यामुळे साचलेला कचरा अजूनही उचलला जात आहे आणि त्यामुळे वजन वाढले आहे, असे आरोग्य विभागाचे अधिकारी सांगतात.

शहराची लोकसंख्या ३० लाखांपेक्षा जास्त आहे. आरोग्य विभागाच्या माहितीनुसार रोज सुमारे १,५०० टन ओला आणि सुका कचरा गोळा केला जातो. घनकचरा व्यवस्थापन कार्यक्रमांतर्गत पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिकेने (PCMC) घरोघरी कचरा गोळा करण्याचे आणि तो मोशी डेपोपर्यंत नेण्याचे काम BVG India Ltd आणि Antony Lara यांना दिले आहे. तरीही शहराच्या अनेक भागांत कचरा संकलन विस्कळीत झाले आहे.

वेगवेगळ्या विभागांच्या आकड्यांमुळे गोंधळ आणखी वाढला आहे. आरोग्य विभाग रोज १,५०० टन कचरा गोळा होत असल्याचे सांगतो, तर महापालिकेच्या पर्यावरण स्थिती अहवालात रोज १,८०० टन कचरा गोळा होत असल्याचे नमूद आहे. आता २,१०० टनांचा नवा आकडा समोर आल्याने वेगवेगळ्या विभागांनी वेगवेगळे प्रमाण सांगितल्याचा प्रश्न अधिकच गडद झाला आहे.

भाजपचे नगरसेवक विनोद नाढे म्हणाले, "कचऱ्याचे वजन वाढल्यामुळे ठेकेदार गब्बर होत आहेत. करदात्यांच्या पैशांची लूट सुरू आहे. संकलन केंद्रे आणि कचरा गाड्यांवर महापालिकेचा कडक ताबा राहिलेला दिसत नाही. स्वच्छ सर्वेक्षणाच्या नावाखाली जाहिरातींवर कोट्यवधी रुपये खर्च केले जातात. तरीही कचऱ्याच्या वजनात कोट्यवधी रुपयांचा घोटाळा होऊ दिला जात आहे. प्रशासनाचा हा दुटप्पीपणा स्पष्ट दिसतो. कचरा वाढीची कसून चौकशी झाली पाहिजे. वाढलेल्या ५०० टनांमागचे सत्य लवकरात लवकर बाहेर आणले पाहिजे आणि जबाबदार अधिकारी व ठेकेदारांवर कडक कारवाई झाली पाहिजे."

महापालिका अधिकाऱ्यांनी मात्र वजनातील फरकाचे वेगळे कारण दिले आहे. आरोग्य विभागाचे उपायुक्त प्रदीप ठेंगल म्हणाले, "सध्या नोंदवला जाणारा कचरा सुमारे २,००० टन दिसत असला, तरी मोशी कचरा डेपो काही काळ बंद होता. शहराच्या वेगवेगळ्या भागांत साचलेला कचरा आता मोशी डेपोत नेला जात आहे, म्हणून प्रमाण वाढल्यासारखे दिसते. शहरातील साचलेला सगळा कचरा उचलून झाला की रोजचे वजन पूर्वीच्या पातळीवर येईल."

ठेंगल यांनी पुढे सांगितले, "आम्ही शहराच्या हद्दीबाहेरचा कचरा उचलत नाही. जे लोक बाहेरून कचरा शहरात आणून टाकतात, त्यांच्यावर कारवाई केली जाते. कचरा संकलन विस्कळीत झाले आहे, पण ते आठवडाभरात पूर्ववत होईल. नियम मोडणाऱ्यांवर कारवाई केली जाईल."

जुळ्या शहरांच्या कचऱ्यात काय असते, याचीही माहिती आहे. शहरात गोळा होणाऱ्या कचऱ्यात प्लास्टिकचा मोठा वाटा आहे, ज्यात प्लास्टिकच्या बाटल्या, पिशव्या आणि इतर वस्तूंचा समावेश आहे. याशिवाय जैविक कचरा, गोणपाट, सॅनिटरी नॅपकिन, नारळाच्या शेंड्या, लाकूड, पाने आणि बागेतील इतर कचरा, कागद, चामडे, कापड, विद्युत कचरा, चिनी माती, धातू, घरगुती घातक कचरा, काच, स्पंज आणि थर्माकोल यांचाही कचऱ्यात समावेश असतो.