महावितरणकडून बॅटरीत साठवलेली १,००० मेगावॉट-तास वीज पुरवठ्यात, देशात पहिले असल्याचा दावा

मुंबई, २९ ऑक्टोबर २०२६: महाराष्ट्र राज्य विद्युत वितरण कंपनी मर्यादित (महावितरण) हिने बॅटरी ऊर्जा साठवण यंत्रणेतून १,००० मेगावॉट-तास (MWh) वीज पुरवून एक टप्पा गाठला आहे. राज्यात विजेचा वापर वाढत असताना आणि पाऊस कमी पडलेला असताना संध्याकाळच्या सर्वाधिक मागणीच्या वेळी ही वीज उपयोगी पडली.

ही साठवलेली वीज मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजना २.० अंतर्गत तयार झालेल्या अतिरिक्त सौर विजेतून आली आहे. शेतीच्या पंपांना दिवसा सौर वीज देणे हा या योजनेचा उद्देश आहे. महावितरणच्या म्हणण्यानुसार, या उपक्रमामुळे दिवसा तयार होणारी अतिरिक्त सौर ऊर्जा साठवून ठेवता येते आणि संध्याकाळी मागणी जास्त असताना ती पुरवता येते.

महावितरणचे अध्यक्ष व व्यवस्थापकीय संचालक आणि मुख्यमंत्र्यांचे अतिरिक्त मुख्य सचिव लोकेश चंद्र यांनी सांगितले की, विकेंद्रित वितरण जाळ्याशी जोडलेल्या बॅटरी साठवणीतून एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर वीज पुरवणारी महावितरण ही देशातील पहिली कंपनी ठरली आहे. विजेची मागणी वाढलेली असताना आणि राज्याच्या काही भागांत दुष्काळसदृश स्थिती असताना हा उपक्रम विशेष फायद्याचा ठरत असल्याचेही त्यांनी सांगितले.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या पुढाकाराने सुरू झालेली मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजना २.० महाराष्ट्राच्या वीजपुरवठा व्यवस्थेत बदल घडवण्यास मदत करत आहे, असे चंद्र म्हणाले.

या योजनेअंतर्गत सुमारे ७,००० मेगावॉट विकेंद्रित सौर वीज क्षमता कार्यान्वित झाली आहे. ही वीज प्रामुख्याने शेतीच्या पंपांना दिली जाते.

बॅटरी ऊर्जा साठवण यंत्रणा (BESS) उपक्रमांतर्गत महावितरणने ५०० मेगावॉट क्षमतेची बॅटरी साठवण यंत्रणा सुरू केली आहे. या यंत्रणा दोन तास वीज पुरवू शकतात, त्यामुळे साठवण क्षमता १,००० मेगावॉट-तास होते. मुख्यमंत्र्यांच्या निर्देशांनुसार राबवलेल्या या उपक्रमाचा फायदा विविध प्रकारच्या ग्राहकांना व्हावा, असा उद्देश आहे.

एल निनोशी संबंधित कमी पावसामुळे ऑक्टोबरमध्ये उष्णता वाढली आणि विजेची मागणीही वाढली. दिवसा सौर वीज तुलनेने स्वस्त मिळते, पण संध्याकाळी सौर निर्मिती घटल्यावर वितरण कंपन्यांना अनेकदा जास्त दराने वीज खरेदी करावी लागते.

ही तफावत भरून काढण्यासाठी महावितरणचे बॅटरी साठवण प्रकल्प आहेत. अतिरिक्त सौर ऊर्जा साठवून ती मागणी जास्त असतानाच्या वेळेत वापरल्यास बाजारातून महाग वीज घेण्यावरील अवलंबित्व कमी होईल.

कंपनीने एकूण ७५० मेगावॉट क्षमतेचे बॅटरी साठवण प्रकल्प आखले आहेत, जे दोन तास वीज देऊ शकतील. त्यामुळे एकूण साठवण क्षमता १,५०० मेगावॉट-तास होईल. त्यापैकी १,००० मेगावॉट-तासांचे प्रकल्प आधीच सुरू झाले आहेत, तर उर्वरित क्षमता डिसेंबर २०२६ अखेरपर्यंत कार्यान्वित होण्याची अपेक्षा आहे.

याशिवाय आणखी ४,००० मेगावॉट-तास साठवण क्षमतेचे प्रकल्प उभारणीच्या टप्प्यात असल्याचे महावितरणने सांगितले.

या प्रकल्पांमुळे संध्याकाळच्या सर्वाधिक मागणीच्या वेळी वीजपुरवठा अधिक विश्वासार्ह राहील आणि बाजारातील प्रचलित दरांपेक्षा कमी खर्चात वीज मिळेल, अशी अपेक्षा आहे. विजेची मागणी साधारणपणे वाढते अशा उन्हाळ्यात हा उपक्रम विशेष उपयोगी ठरेल, असेही अपेक्षित आहे.

महावितरणने सांगितले की, विकेंद्रित वितरण जाळ्याशी जोडलेली १,००० मेगावॉट-तास बॅटरी साठवण क्षमता राबवणारी ती देशातील पहिली वीज वितरण कंपनी आहे. सध्या सुरू असलेल्या प्रकल्पांत महाराष्ट्रभरात ५० ठिकाणी प्रत्येकी १० मेगावॉट क्षमतेच्या बॅटरी साठवण यंत्रणा बसवण्यात आल्या आहेत.

अक्षय ऊर्जा आणि ऊर्जा साठवण यांची सांगड घालण्याच्या दिशेने बॅटरी ऊर्जा साठवण उपक्रम हे एक पाऊल आहे. अतिरिक्त सौर वीज साठवून मागणी वाढल्यावर पुरवल्याने अक्षय ऊर्जेचा वापर सुधारेल आणि राज्याच्या विजेच्या गरजा भागवण्यास मदत होईल, अशी अपेक्षा आहे.