अमेरिकेचे परराष्ट्रमंत्री मार्को रुबिओ भारतातून रवाना, आर्थिक आणि सामरिक प्राधान्यांना चालना मिळाल्याचे

अमेरिकेचे परराष्ट्रमंत्री मार्को रुबिओ गुरुवारी भारतातून रवाना झाले. आपल्या या दौऱ्यामुळे दोन्ही देशांच्या या भागातील आर्थिक आणि सामरिक प्राधान्यांना चालना मिळाली, असे त्यांनी सांगितले. दोन देशांमधले आर्थिक संबंध आणि ऊर्जा सुरक्षेतील सहकार्य अधिक मजबूत करण्यावर त्यांनी विशेष भर दिला.

रुबिओ यांनी X वर एक पोस्ट टाकली. त्यात त्यांनी लिहिले, "या भागातील आमची आर्थिक आणि सामरिक प्राधान्ये पुढे नेऊन आत्ताच भारतातून निघालो आहे." पुढे ते म्हणाले, "आर्थिक भागीदारी आणि ऊर्जा सुरक्षा सहकार्य असेच वाढवत राहिलो, तर आपल्या दोन्ही देशांना अधिक बळ मिळते."

नवी दिल्ली आणि वॉशिंग्टन यांच्यातली सामरिक भागीदारी अधिक घट्ट करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. प्रस्तावित द्विपक्षीय व्यापार कराराची बोलणी पुढे नेणे आणि ऊर्जा क्षेत्रातले सहकार्य वाढवणे हेही त्याचाच भाग आहे. याच पार्श्वभूमीवर हा दौरा झाला.

मुंबईतल्या कार्यक्रमांदरम्यान रुबिओ यांनी परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांच्याशी चर्चा केली. भारत-अमेरिका सामरिक भागीदारी आणि प्रस्तावित व्यापार कराराच्या बोलण्यांमध्ये झालेली प्रगती हे या चर्चेचे मुख्य विषय होते. आर्थिक संबंध अधिक खोल करण्यासाठी आणि महत्त्वाच्या क्षेत्रांत जास्त सहकार्य करण्यासाठी काय करता येईल, याचाही दोन्ही देश शोध घेत आहेत.

भारत, अमेरिका, जपान आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्या क्वाड भागीदारीला बळकटी देण्याचे प्रयत्नही सुरू असताना रुबिओ यांचा हा दौरा झाला. सागरी सुरक्षा, महत्त्वाची खनिजे, नवी तंत्रज्ञाने आणि ऊर्जा सुरक्षा या क्षेत्रांत सहकार्य वाढवण्याचा क्वाडचा प्रयत्न आहे. हिंद-प्रशांत क्षेत्रातील व्यापक सामरिक उद्दिष्टे त्याच्या जोडीला आहेतच.

नोव्हेंबर 2008 मध्ये मुंबईवर झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यातील बळींना रुबिओ यांनी पुष्पांजली वाहिली. त्या हल्ल्यात सहा अमेरिकी नागरिकांचा मृत्यू झाला होता. दहशतवादाबद्दलची दोन्ही देशांची समान चिंता आणि सुरक्षेच्या मुद्द्यांवरील परस्पर सहकार्याचे महत्त्व यातून अधोरेखित झाले.

भारत-अमेरिका संबंधांमध्ये ऊर्जा सुरक्षा हाही एक महत्त्वाचा मुद्दा आहे. भारताच्या ऊर्जेच्या गरजा, रशियाकडून होणारी पेट्रोलियमची आयात आणि अमेरिकी ऊर्जा संसाधनांची खरेदी वाढवण्याच्या संधी, या पार्श्वभूमीवर दोन्ही देशांमध्ये चर्चा झाली आहे.

या दौऱ्यात रिलायन्स इंडस्ट्रीजच्या संभाव्य गुंतवणुकीकडेही लक्ष वेधले गेले. अमेरिकेत उभ्या राहणाऱ्या नव्या पेट्रोलियम प्रक्रिया प्रकल्पात ही गुंतवणूक होऊ शकते. देशांतर्गत ऊर्जा उत्पादन वाढवणे आणि रोजगारसंधी निर्माण करणे या प्रयत्नांच्या संदर्भात भारतातील अमेरिकेचे राजदूत सर्जिओ गोर यांनी या प्रस्तावित प्रकल्पाचा उल्लेख केला होता.

रवाना झाल्यानंतर रुबिओ यांनी केलेल्या वक्तव्यातून आर्थिक सहकार्य आणि ऊर्जा सुरक्षा यांना, व्यापक सामरिक प्राधान्यांसोबत पुढे नेण्यावर वॉशिंग्टनचा भर असल्याचे दिसते. व्यापार वाटाघाटी, ऊर्जा सहकार्य आणि प्रादेशिक मुद्द्यांवरील संवादातून भागीदारी बळकट करण्याचे मार्ग दोन्ही देश शोधत आहेत.