नागपुरात ऑटोवाल्यांची मनमानी, चौकांवर कब्जा; स्मार्ट सिटीच्या दाव्यांवर प्रश्नचिन्ह

नागपूर स्मार्ट सिटी होणार, अशी चर्चा आपल्या जागी आहे. पण रस्त्यांवर ऑटो रिक्षांची मनमानी तशीच सुरू आहे. कुठे चौकावर कब्जा, कुठे रस्त्याच्या मधोमध प्रवासी भरण्याची स्पर्धा, तर कुठे एक लेन अडवून उभे असलेले ऑटो. सीताबर्डीपासून इतवारीपर्यंत आणि महलपासून मेडिकल चौकापर्यंत हेच चित्र दिसते आणि त्यामुळे वाहतूक व्यवस्थेची पोल खुलते आहे.

कोट्यवधी रुपये खर्च करून रस्ते आणि फ्लायओव्हर बांधणाऱ्या यंत्रणेकडे ऑटो उभे करण्यासाठी अधिकृत स्टँडसुद्धा नाहीत का, असा प्रश्न विचारला जात आहे. जर स्टँड आहेत, तर रस्त्यांवर बेकायदा अड्डे का चालतात? मुद्दा ऑटो असण्याचा नाही, तर त्यांच्या बेलगाम मनमानीचा आणि प्रशासनाच्या ढिलाईचा आहे.

ऑटो आणि ई-रिक्षा हा सार्वजनिक वाहतुकीचा महत्त्वाचा भाग आहे. प्रवाशांना घरापासून मुख्य रस्ता, बाजार आणि स्टेशनपर्यंत पोहोचवण्यात त्यांची भूमिका नाकारता येत नाही. पण सोयीच्या नावाखाली रस्त्यावर कब्जा करण्याची मुभाही देता येत नाही.

अधिकृत स्टँड आणि ठरवून दिलेले पिकअप पॉइंट पुरेसे नसल्यामुळे चालक आपल्या सोयीने कुठेही वाहन उभे करतात. इथे नागपूर महानगरपालिका, परिवहन विभाग आणि ट्रॅफिक पोलीस यांची जबाबदारीही ठरायला हवी. स्टँडची गरज किती आहे हे कोण तपासणार? जागा कोण ठरवणार? नियम कोण पाळवून घेणार? या प्रश्नांची उत्तरे मिळेपर्यंत चौकांतील अव्यवस्था संपेल ही अपेक्षा व्यर्थ आहे.

सीताबर्डी, इतवारी, महल, मेडिकल चौक, कॉटन मार्केट, सीर रोड, छत्रपती चौक, मानेवाडा, शताब्दी चौक, तुकडोजी पुतळा, सक्करदरा, नंदनवन आणि राणी झांसी चौक अशा वर्दळीच्या भागांत ऑटो चालक मनमानी करून वाहने उभी करतात आणि प्रवासी भरतात. चौकांच्या तोंडावर अचानक ब्रेक मारणे, रस्त्याच्या मधोमध थांबणे आणि एक लेन अडवणे यामुळे वाहतुकीचा वेग थांबतो. सिग्नल हिरवा झाला तरी वाहने अडकून पडतात आणि पाहता पाहता रांगा लागतात.

रस्ता सार्वजनिक आहे की ऑटो चालकांचा खासगी स्टँड, हा प्रश्न रोज वाहतूक कोंडीत अडकणाऱ्या नागरिकांचा आहे. नियम मोडणाऱ्यांवर कारवाई करण्याची जबाबदारी ट्रॅफिक पोलिसांची आहे. पण रस्त्यावर दिसणारी मनमानी कारवाई किती परिणामकारक आहे यावरच प्रश्न उभे करते.

नागपूर शहरात ऑटो आणि ई-रिक्षांची संख्या वाढत असताना वाहतूक नियंत्रणाचे आव्हानही मोठे झाले आहे. चुकीच्या दिशेने वाहन काढणे, अचानक कट मारणे, चौकांत प्रवासी उतरवणे आणि बसवणे, तसेच क्षमतेपेक्षा जास्त प्रवासी बसवणे यामुळे अपघातांचा धोका वाढतो. प्रवासी मिळवण्याच्या स्पर्धेत चालकांमध्ये वादही होतात.

याचा फटका दुचाकीस्वार आणि पादचाऱ्यांना सहन करावा लागतो. विशेषतः वर्दळीच्या चौकांत अचानक थांबणारे ऑटो मागून येणाऱ्या वाहनांसाठी धोका ठरतात. नियमित देखरेखीशिवाय वाहतुकीची शिस्त कशी टिकणार, हाही प्रश्न आहे.

स्मार्ट सिटीची ओळख सिमेंटचे रस्ते आणि फ्लायओव्हरच्या उंचीवरूनच ठरत नाही, तर रस्त्यांवरील वाहतूक व्यवस्थेवरूनही ठरते. प्रत्येक चौकात ऑटोची मनमानी आणि प्रत्येक मार्गावर कोंडी नागरिकांचा त्रास बनली असेल, तर विकासाच्या दाव्यांवर प्रश्न उभे राहणे अटळ आहे.