मनीष नगरमध्ये झाडावर दुर्मिळ फॉस्टेन कॅट स्नेक आढळला

नागपूर शहराची लोकसंख्या सतत वाढत असून शहरीकरणही झपाट्याने होत आहे. तरीही वन्यजीवांचे अस्तित्व वेळोवेळी समोर येत असते. शहरातील दाट वस्तीच्या भागांत साप दिसणे आता नवीन राहिलेले नाही, पण एखादा दुर्मिळ प्रजातीचा साप रहिवासी भागात दिसला की लोकांची उत्सुकता वाढणे स्वाभाविक आहे. असाच एक प्रकार मनीष नगर भागात घडला, जिथे एका घराच्या कंपाउंडमधील झाडावर दुर्मिळ फॉस्टेन कॅट स्नेक लपेटलेला दिसला. साप दिसताच परिसरात काही वेळ कुतूहल आणि गडबड निर्माण झाली.

मिळालेल्या माहितीनुसार, मनीष नगरमधील पद्मावती नगर टी-पॉइंट येथे शरद दामले यांच्या घराच्या कंपाउंडमध्ये संध्याकाळी साधारण ४ वाजता लोकांचे लक्ष झाडाकडे गेले. झाडाच्या फांदीला लपेटलेला तपकिरी रंगाचा मोठा साप दिसत होता. या सापाची रचना आणि रंग परिसरात सामान्यपणे दिसणाऱ्या सापांपेक्षा वेगळे होते. हे पाहून घरातील लोक आणि आजूबाजूचे नागरिक यांच्यात उत्सुकता निर्माण झाली. अनेकांनी दुरून साप बघण्याचा प्रयत्न केला, पण त्याची नेमकी प्रजाती कोणालाच माहीत नव्हती.

घराच्या परिसरातील लोकांनी सांगितले की असा साप त्यांनी याआधी कधीच पाहिला नव्हता. साप झाडावर बऱ्याच उंचीवर लपेटलेला आणि शांत अवस्थेत होता. कोणतीही घाईगडबड किंवा त्याला छेडण्याचा प्रयत्न केल्यास परिस्थिती बिघडू शकत होती. त्यामुळे लोकांनी स्वतः साप पकडण्याचा प्रयत्न न करता याची माहिती सर्पमित्राला देण्याचा निर्णय घेतला.

त्यानंतर हेल्प फॉर अॅनिमल वेल्फेअर असोसिएशनचे सर्पमित्र आशिष राहेकवाड यांना याबाबत सूचना देण्यात आली. सूचना मिळताच आशिष राहेकवाड घटनास्थळी पोहोचले. त्यांनी आधी सापाच्या हालचालींचे निरीक्षण केले आणि नंतर त्याची ओळख पटवण्याची प्रक्रिया सुरू केली.

सापाच्या प्रजातीबाबत स्पष्टता नसल्याने सर्पमित्र आशिष राहेकवाड यांनी सापाचा फोटो काढून तो वन्यजीव तज्ज्ञ स्वप्निल बोधाने यांना पाठवला. फोटोचे निरीक्षण केल्यानंतर त्याची ओळख फॉस्टेन कॅट स्नेक अशी पटली.

या दुर्मिळ प्रजातीच्या सापाची ओळख पटल्यानंतर सर्पमित्रांनी अत्यंत काळजीपूर्वक रेस्क्यू मोहीम सुरू केली. झाडावरील सापाला कोणत्याही प्रकारची इजा होऊ नये आणि आजूबाजूच्या लोकांनाही धोका पोहोचू नये, याची विशेष काळजी घेण्यात आली. मोठ्या सावधगिरीने सापाला झाडावरून खाली उतरवून सुरक्षितपणे रेस्क्यू करण्यात आले.

मनीष नगरसारख्या दाट लोकवस्तीच्या भागात दुर्मिळ फॉस्टेन कॅट स्नेक आढळल्याने शहर आणि परिसरातील जैवविविधतेची पुन्हा एकदा चर्चा सुरू झाली आहे. नागपुरात झपाट्याने होणारा शहरी विस्तार असूनही अनेक ठिकाणी झाडे-झुडपे आणि नैसर्गिक अधिवासाचे छोटे भाग शिल्लक आहेत. याच भागांत राहणारे वन्यजीव अनेकदा अन्न किंवा सुरक्षित जागेच्या शोधात रहिवासी भागांकडे येतात.

सर्पमित्रांचे म्हणणे आहे की रहिवासी भागात साप दिसल्यास घाबरून किंवा त्याला मारण्याचा प्रयत्न करण्याऐवजी लगेच प्रशिक्षित सर्पमित्र किंवा संबंधित वन्यजीव बचाव पथकाशी संपर्क साधावा. साप स्वतः पकडण्याचा किंवा त्याच्याशी छेडछाड करण्याचा प्रयत्न केल्यास माणूस आणि वन्यजीव दोघांनाही धोका निर्माण होऊ शकतो.

मनीष नगरमध्ये आढळलेल्या या दुर्मिळ सापाचे सुरक्षित रेस्क्यू झाल्यानंतर स्थानिक नागरिकांनी सुटकेचा नि:श्वास सोडला. तसेच दुर्मिळ प्रजातीचे अस्तित्व समोर आल्याने वन्यजीवप्रेमींमध्येही उत्सुकता दिसून आली.