आयआयटीयन प्रणीता पुजारी यांनी ॲपलची नोकरी सोडून माइग्रेनवर AI स्टार्टअप काढला

प्रत्येक आयआयटीयनचे स्वप्न असते की जगातील मोठ्या कंपनीत काम करावे. भारतीय मूळच्या प्रणीता पुजारी यांनीही तसेच केले. आयआयटी कानपूरमधून शिक्षण घेतल्यानंतर त्यांनी अमेरिकेतून एमबीए केले. फ्लिपकार्ट आणि ॲमेझॉनमध्ये काम केल्यावर त्या ॲपलसारख्या मोठ्या टेक कंपनीत गेल्या. तिथे त्या एप्पल वॉचच्या वर्ल्डवाईड प्रोडक्ट प्लॅनिंग टीममध्ये नेतृत्वाची जबाबदारी सांभाळत होत्या. पण ६ वर्षांच्या नोकरीनंतर त्यांनी ती सोडली आणि स्वतःचा स्टार्टअप सुरू केला.

ॲपलची ही स्मार्टवॉच लोकांना स्वतःची प्रकृती आणि फिटनेस सांभाळण्यात मदत करते. आता प्रणीता यांनी 'युनिक ह्यूमन' (UniqueHuman) या नव्या स्टार्टअपमधून हेल्थकेयर क्षेत्रात एक पाऊल पुढे जाण्याची इच्छा व्यक्त केली आहे. हा एआय (AI) आधारित हेल्थकेयर प्लॅटफॉर्म माइग्रेन आणि इतर दीर्घकालीन आजारांनी त्रस्त असलेल्या लोकांना मदत करू शकतो. माइग्रेनसारख्या अनेक आजारांची लक्षणे यातून ओळखता येतील, असे सांगितले जात आहे.

प्रणीता पुजारी अभियंता आणि प्रोडक्ट लीडर आहेत. त्यांनी आयआयटी कानपूरमधून मेकॅनिकल इंजिनिअरिंगचे शिक्षण घेतले. नंतर त्या अमेरिकेत गेल्या आणि युनिव्हर्सिटी ऑफ शिकागोच्या बूथ स्कूल ऑफ बिजनेसमधून त्यांनी एमबीए केले. लंडन बिजनेस स्कूल आणि ब्रिटनच्या एका ग्राहक संघटनेत बिहेवियरल सायन्स रिसर्चशी संबंधित कामही त्यांनी केले आहे.

करिअरची सुरुवात त्यांनी फ्लिपकार्टपासून केली. २०१४ ते २०१७ पर्यंत तिथे त्या कॅटेगरी मॅनेजमेंट, प्राइसिंग अल्गोरिदम आणि प्रोडक्ट ग्रोथ यांसारख्या कामांत होत्या. त्यानंतर ॲमेझॉनमध्ये त्यांनी सीनियर प्रोडक्ट मॅनेजर म्हणून काम केले. जुलै २०१९ मध्ये त्या एप्पलमध्ये रुजू झाल्या. आधी आयफोनच्या प्रोडक्ट प्लॅनिंगवर काम केले आणि नंतर एप्पल वॉचच्या वर्ल्डवाईड प्रोडक्ट प्लॅनिंग टीमचे नेतृत्व केले. एप्रिल २०२५ पर्यंत त्या कंपनीत होत्या. त्यानंतर स्वतःचा स्टार्टअप सुरू करण्याच्या दिशेने त्यांनी पाऊल उचलले.

हेल्थकेयरमध्ये येण्याचा निर्णय केवळ तंत्रज्ञानापुरता नव्हता, तर त्यामागे त्यांचा वैयक्तिक अनुभवही आहे. प्रणीता स्वतः माइग्रेनच्या त्रासाने ग्रस्त होत्या. शिवाय जवळपास १० वर्षे त्यांनी आपल्या आईच्या दीर्घकाळ चाललेल्या वेदना हाताळण्यात मदत केली. या अनुभवांतूनच त्यांना हा स्टार्टअप सुरू करण्याची कल्पना सुचली.

आरोग्याशी संबंधित माहितीचा लोकांनी चांगला वापर करावा, असे प्रणीता यांना वाटते. साधारणपणे स्मार्टवॉच आणि हेल्थ ॲप्स पावलांची संख्या, हार्ट रेट आणि झोप यांची नोंद ठेवतात. हा प्लॅटफॉर्म त्यापलीकडे जाऊन काम करणार आहे. माइग्रेन, फाइब्रोमायल्जिया, POTS (उभे राहिल्यानंतर हृदयाचे ठोके असाधारणपणे वाढणारी स्थिती) आणि लाँग कोविड यांसारख्या समस्यांनी ग्रासलेल्या लोकांसाठी तो डेव्हलप केला जात आहे. एप्पल वॉच, ओरा रिंग आणि गार्मीन यांसारख्या डिव्हाइसमधून मिळणारा डेटा, तसेच मेडिकल रेकॉर्ड, लॅब रिपोर्ट आणि लक्षणांची माहिती यासाठी वापरली जाईल.

'UniqueHuman' मध्ये Niq नावाचा एक AI असिस्टंट आहे. तो युजरच्या आरोग्याची माहिती समजून घेईल आणि लक्षणे कोणत्या कारणांमुळे वाढू शकतात, हे शोधण्याचा प्रयत्न करेल. उदाहरणार्थ, माइग्रेनच्या रुग्णाच्या बाबतीत झोपेची कमतरता, ताणतणाव, पाण्याचे प्रमाण कमी होणे, औषधे किंवा मासिक पाळीचा काळ यांचा माइग्रेनशी काही संबंध आहे की नाही, हे समजून घ्यायला असिस्टंट मदत करू शकतो.

प्लॅटफॉर्मवर 'फ्लेअर-अप मॉनिटर' नावाचे फीचरही आहे. आजाराची लक्षणे वाढण्याचे सुरुवातीचे संकेत मिळाले की युजरला अलर्ट करण्यासाठी ते बनवले आहे. लोक आपल्या लक्षणांची आणि औषधांची नोंद ठेवू शकतात, डॉक्टरांना दाखवण्यासाठी रिपोर्ट तयार करू शकतात आणि गरज पडल्यास इतर विशेष तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेण्यासाठीही मदत मिळवू शकतात. मात्र हा AI लक्षणे वाढण्याचा नेमका अंदाज लावू शकेल की नाही, हे अजून सिद्ध व्हायचे आहे. हा AI डॉक्टरांना मदत करण्यासाठी बनवला आहे, त्यांची जागा घेण्यासाठी नाही, असे कंपनीचे म्हणणे आहे.