EPFO पेन्शनधारकांना आता मोबाईलवरून घरबसल्या जमा करता येणार डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र

कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेच्या (EPFO) कोट्यवधी पेन्शनधारकांसाठी दिलासा देणारी बातमी आहे. पेन्शन नियमित सुरू राहावी म्हणून दरवर्षी पेन्शनधारकांना आपण हयात असल्याचे प्रमाणपत्र, म्हणजेच जीवन प्रमाणपत्र (Digital Life Certificate), जमा करावे लागते. यासाठी आधी ज्येष्ठ नागरिकांना बँका किंवा पोस्ट ऑफिसमध्ये रांगेत तासनतास उभे राहावे लागत होते. आता हे प्रमाणपत्र घरबसल्या डिजिटल पद्धतीने सहज सादर करता येणार आहे, त्यामुळे वृद्धांचा हा त्रास पूर्णपणे वाचणार आहे.

कर्मचारी पेन्शन योजना (EPS-1995) अंतर्गत पेन्शन घेणाऱ्या प्रत्येकाला दरवर्षी नोव्हेंबर महिन्याच्या अखेरपर्यंत हयात प्रमाणपत्र द्यावे लागते. ते वेळेत न दिल्यास पेन्शन थांबण्याची शक्यता असते. पूर्वी ही प्रक्रिया फक्त कागदावर किंवा बायोमेट्रिक उपकरणांच्या मदतीने बँका आणि कार्यालयांमध्येच होत होती. केंद्र सरकारने तंत्रज्ञानाचा वापर करून ती पूर्णपणे पेपरलेस आणि डिजिटल केली आहे. स्मार्टफोनवरून घरच्या घरी हे काम आता काही मिनिटांत होते.

सुरुवातीला मोबाईलमधील गूगल प्ले स्टोअरवरून 'AadhaarFaceAuth' आणि 'Jeevan Pramaan Face App' हे दोन्ही अधिकृत ॲप डाऊनलोड करावे लागतात. ॲप उघडल्यावर आधी 'ऑपरेटर ऑथेंटिकेशन' (Operator Authentication) करावे लागते. त्यात ऑपरेटरने स्वतःचा आधार क्रमांक आणि मोबाईल नंबर टाकून चेहऱ्याचे स्कॅन करणे आवश्यक आहे.

ऑपरेटरची पडताळणी यशस्वी झाली की पेन्शनधारकाचा तपशील भरण्यासाठी नवे पेज उघडते. तिथे पेन्शनधारकाचा आधार क्रमांक, मोबाईल नंबर आणि ईमेल आयडी अचूक टाकायचा आहे. त्यानंतर पीपीओ नंबर (PPO Number) आणि बँक खात्याचा तपशील भरून, ज्या संस्थेकडून पेन्शन मिळते त्या प्राधिकरणाचे नाव निवडायचे आहे. उदाहरणार्थ EPFO किंवा संबंधित बँक.

यानंतर स्क्रीनवरील सूचनांनुसार कॅमेऱ्याने पेन्शनधारकाच्या चेहऱ्याचा फोटो (Face Scan) घेतला जातो. चेहरा नीट स्कॅन झाला की डिजिटल स्वाक्षरीसह जीवन प्रमाणपत्र तयार होते. प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर मोबाईलवर कन्फर्मेशन मेसेज येतो आणि Pramaan ID व Life Certificate ID मिळतो. त्यावरून डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र डाऊनलोड करता येते. हे प्रमाणपत्र संबंधित EPFO कार्यालयात किंवा बँकेत थेट ऑनलाइन अपडेट होते.

ज्या ज्येष्ठ नागरिकांना स्मार्टफोन वापरणे अवघड जाते, त्यांच्यासाठीही पर्याय आहेत. इंडिया पोस्ट पेमेंट बँकेच्या (IPPB) माध्यमातून पोस्टमन घरी येऊन अगदी नाममात्र शुल्कात डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र बनवून देतात. याशिवाय जवळच्या आपले सरकार सेवा केंद्रात, कॉमन सर्व्हिस सेंटरमध्ये (CSC) किंवा महा-ई-सेवा केंद्रात बायोमेट्रिक उपकरणांच्या मदतीने हे प्रमाणपत्र लगेच सादर करता येते.

पेन्शनधारकांनी वेळेत आपले डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र सादर करावे आणि कोणत्याही अडथळ्याविना नियमित पेन्शनचा लाभ घ्यावा, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.