त्र्यंबकेश्वरला सिंहस्थ कुंभमेळ्याला सुरुवात; फडणवीसांच्या हस्ते धर्मध्वज, राष्ट्रपतींकडून ध्वजपूजन

त्र्यंबकेश्वर येथे शनिवारी, ३१ ऑक्टोबरला सिंहस्थ कुंभमेळ्याचा औपचारिक प्रारंभ झाला. गोदावरीच्या काठावरील कुशावर्त तीर्थावर कुंभमेळ्याचा पवित्र धर्मध्वज उभारण्यात आला. वेदमंत्रांचे पठण, शंखनाद आणि साधू-महंतांची उपस्थिती अशा वातावरणात हा सोहळा पार पडला.

ध्वजारोहणाला मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि शृंगेरी पीठाचे जगद्गुरू शंकराचार्य विधुशेखर भारती हे प्रमुख पाहुणे होते. त्यानंतर त्याच पवित्र जागी राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी सिंहस्थ ध्वजाचे पूजन केले. त्यांना या वेळी ताम्रपट भेट देण्यात आला.

सकाळी कुशावर्त तीर्थावर पोहोचल्यावर फडणवीस यांनी उपस्थित साधू-महंतांचे स्वागत केले. त्यानंतर शंकराचार्य विधुशेखर भारती यांचेही स्वागत करण्यात आले.

कार्यक्रमाची सुरुवात गोदावरीच्या विधिवत पूजनाने झाली. पुरोहितांनी मंत्रांतून नदीची स्तुती केली. नंतर संकल्प झाला आणि सर्व प्राणिमात्रांचे सुख, शांती, समृद्धी आणि कल्याण व्हावे, अशी प्रार्थना करण्यात आली. सिंहस्थ कुंभमेळ्यातील सर्व विधी आणि व्यवस्था निर्विघ्न पार पडाव्यात म्हणून गणपतीचे आवाहन करून पूजेला सुरुवात झाली.

त्यानंतर पुरोहितांनी देवतांना आवाहन करून ध्वजारोहणासाठी त्यांची अनुमती मागितली. गोदावरी-गंगा प्रार्थना आणि सामूहिक प्रार्थनेमुळे परिसर भक्तिमय झाला. फडणवीस यांनी ध्वजस्तंभाची पूजा केली. धर्मध्वज आणि ध्वज यांचे विधिवत पूजन झाले आणि शंकराचार्यांनीही धर्मध्वजाची पूजा केली. शंख वाजवल्यानंतर ध्वजाची आरती करण्यात आली. शंकराचार्य आणि मुख्यमंत्र्यांनी धर्मध्वजाला प्रदक्षिणा घातली आणि त्र्यंबकेश्वराला प्रार्थना अर्पण करण्यात आली.

पुरोहितांच्या मंत्रघोषात, शंखनादात आणि धार्मिक जयघोषात, उत्साही आणि मंगल वातावरणात ध्वज उभारला गेला. ध्वजारोहणानंतर पवित्र गोदावरीची आरती झाली.

सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या ज्योतिषीय परंपरेत गुरूचा सिंह राशीतील प्रवेश हा महत्त्वाचा योग मानला जातो, त्यामुळे या ध्वजारोहणाला विशेष धार्मिक महत्त्व आहे. त्यापासून सिंहस्थ पर्वाला सुरुवात होते. धर्मध्वज हा सिंहस्थाची पौराणिक परंपरा, गोदावरीचे पावित्र्य आणि धार्मिक श्रद्धा यांचे प्रतीक मानला जातो.

ध्वजावर सूर्य, चंद्र, गुरू, सिंह, मगर, ओंकार, स्वस्तिक आणि घंटा ही चिन्हे आहेत. सूर्य आणि चंद्र अमृतकुंभाच्या रक्षणाशी जोडलेले आहेत. गुरू आणि सिंह हे सिंहस्थाच्या ज्योतिषीय कालगणनेशी संबंधित आहेत, तर मगर गोदावरीच्या तीर्थपरंपरेचे प्रतीक आहे. ओंकार आणि स्वस्तिक अध्यात्म, मांगल्य आणि कल्याण दर्शवतात. बारा घंटा, दहा दिशा आणि 'Hreem' बीजाक्षर यांचा प्रत्येकाचा स्वतःचा धार्मिक आणि प्रतीकात्मक अर्थ आहे.

आमदार हिरामण खोसकर, महापौर त्रिवेणी तुंगार, विशेष पोलीस महानिरीक्षक संजय ऐनपुरे, जिल्हाधिकारी आयुष प्रसाद, जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी ओंकार पवार, पोलीस अधीक्षक डॉ. एस. स्वामी, उपविभागीय अधिकारी पवनदत्त, तहसीलदार गणेश जाधव, मुख्याधिकारी गोविंद जाधव आणि अमोल चौधरी हे अधिकारी-पदाधिकारी तसेच अनेक संत-महंत उपस्थित होते.

त्यानंतर त्याच कुशावर्त तीर्थावर राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी भक्तिमय वातावरणात सिंहस्थ ध्वजाचे पूजन केले. त्या पोहोचताच विधींना सुरुवात झाली. पुरोहितांच्या मंत्रघोषात त्यांनी पवित्र गौतमी गंगा गोदावरीचे विधिवत पूजन केले. त्यानंतर ध्वजपूजन झाले आणि पुढे विशेष अर्घ्य अर्पण करून गोदावरीची आरती करण्यात आली.

या प्रसंगाचे वैशिष्ट्य म्हणजे पुरोहित संघाने राष्ट्रपतींना आदराने ताम्रपट भेट दिला.

राज्यपाल जिष्णू देव वर्मा, मुख्यमंत्री फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि सुनेत्रा अजित पवार, पालकमंत्री गिरीश महाजन, शालेय शिक्षण मंत्री दादा भुसे तसेच रोजगार हमी योजना आणि शिष्टाचार मंत्री जयकुमार रावल हे प्रमुख पाहुणे होते.