वर्गाबाहेरचे शिक्षण महत्त्वाचे, कौशल्याधारित शिक्षणावर पुणे विद्यापीठाचा भर

पुणे, ५ नोव्हेंबर २०२६: राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणाची (NEP) अंमलबजावणी करताना सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाच्या (SPPU) आजीवन अध्ययन व विस्तार विभागाची भूमिका महत्त्वाची आहे, असे प्र-कुलगुरू डॉ. पराग काळकर यांनी सांगितले. प्रत्यक्ष कामावर आणि कौशल्यावर आधारित शिक्षणाला चालना देणे आणि विद्यार्थ्यांना समाजाशी जोडणे हे काम हा विभाग करतो, असेही ते म्हणाले.

विद्यापीठाच्या आजीवन अध्ययन व विस्तार विभागाने कार्यक्रम समन्वयकांची बैठक आणि चर्चासत्र आयोजित केले होते. त्यात ते बोलत होते. पुणे, अहमदनगर आणि नाशिक जिल्ह्यांतील संलग्न महाविद्यालयांचे कार्यक्रम समन्वयक या कार्यक्रमाला उपस्थित होते.

उद्घाटन सत्राचे अध्यक्षस्थान विभागाचे संचालक डॉ. विलास आढाव यांनी भूषवले, तर डॉ. काळकर प्रमुख पाहुणे होते. विद्यापीठ गीताने कार्यक्रमाची सुरुवात झाली.

प्रास्ताविकात डॉ. आढाव यांनी विभागाची भूमिका मांडली. विद्यापीठात तयार होणारे ज्ञान केवळ वर्गापुरते मर्यादित न राहता समाजातील प्रत्येक घटकापर्यंत पोहोचावे, हे विभागाचे मुख्य उद्दिष्ट असल्याचे ते म्हणाले.

वर्षभरात संलग्न महाविद्यालयांमार्फत राबवलेल्या उपक्रमांची माहितीही डॉ. आढाव यांनी दिली. आरोग्य शिबिरे, स्वच्छता मोहिमा, पर्यावरण जनजागृती मोहिमा, कौशल्य विकासाचे उपक्रम आणि महिला सक्षमीकरणाचे कार्यक्रम यांचा त्यात समावेश होता. विद्यापीठाचे उपक्रम तळागाळापर्यंत नेणे आणि सामाजिक विकासात हातभार लावण्यासाठी विद्यार्थ्यांना प्रोत्साहन देणे महत्त्वाचे आहे, यावर त्यांनी भर दिला.

समन्वयकांना उद्देशून बोलताना डॉ. काळकर म्हणाले की ज्ञानाची व्याप्ती वाढत असल्याने केवळ वर्गातील आणि पाठ्यपुस्तकांवर आधारित शिक्षण पुरेसे राहिलेले नाही. तरुण पिढीसाठी वर्गाच्या चार भिंतींबाहेरचे शिक्षण अधिकाधिक महत्त्वाचे ठरत आहे, असे ते म्हणाले.

राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणात प्रत्यक्ष कृतीवर, कौशल्यावर आणि रोजगाराभिमुख शिक्षणावर भर दिला आहे, त्यामुळे या विभागाची भूमिका विशेष महत्त्वाची ठरते, असे त्यांनी नमूद केले. विद्यार्थ्यांना समाजाशी जोडण्याच्या आणि त्यांच्यात सामाजिक जबाबदारीची भावना रुजवण्याच्या विभागाच्या प्रयत्नांचे त्यांनी कौतुकही केले.

या सत्रात प्रा. डॉ. नवनाथ तुपे यांनी विभागाच्या उपक्रमांची माहिती दिली. शिक्षण व विस्तार विभागाच्या प्रमुख प्रा. डॉ. गीता शिंदे यांनी शिक्षण आणि समाज यांच्यातील नात्याबद्दल आपले विचार मांडले.

दुसऱ्या सत्रात पुणे, अहमदनगर आणि नाशिक जिल्ह्यांतील कार्यक्रम समन्वयकांनी चालू शैक्षणिक वर्षात आपापल्या महाविद्यालयांत राबवायच्या उपक्रमांचे नियोजन सादर केले. प्रस्तावित उपक्रम, ते राबवण्याची पद्धत आणि समन्वयकांना येणाऱ्या अडचणी यावर चर्चा झाली. या अडचणी कशा सोडवायच्या याबाबत सहभागींनी एकमेकांना सूचनाही दिल्या.

चर्चासत्राचे समन्वयक डॉ. पी. व्ही. गुप्ता यांनी सहभागींशी संवाद साधला आणि विभागाची व्यापक उद्दिष्टे सांगितली. समाजातील प्रत्येक व्यक्तीला आजीवन शिकण्याची संधी देणे हे विभागाच्या दृष्टिकोनाचे केंद्र आहे, असे ते म्हणाले.

कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन डॉ. मिनल भोसले यांनी केले, तर प्रा. डॉ. संगीता साळवे यांनी आभार मानले. चर्चासत्राच्या आयोजनात विभागातील प्राध्यापक आणि समन्वयकांनी हातभार लावला.