दिवाळीत पुणे-नागपूर विमानभाडे नेहमीच्या सातपट; काही मार्गांवर तिकीट ४२,६८२ रुपयांपर्यंत

पुण्याहून नागपूरला विमानाने जायचे तर नेहमी साधारण ५,५०० ते ६,५०० रुपये लागतात. दिवाळीच्या गर्दीत मात्र ४ ते ७ नोव्हेंबरच्या एकेरी प्रवासासाठी काही मार्गांवर दिसणारे भाडे ४२,६८२ रुपयांपर्यंत गेले आहे. सर्वात महाग पर्याय हे लांबच्या प्रवासाचे असल्याने प्रवाशांना खर्च, प्रवासाचा वेळ आणि सोय यांचा हिशेब मांडावा लागत आहे.

उपलब्ध भाड्यांच्या यादीत नेहमीचे दर आणि सणाच्या काळातले दर यांच्यात मोठी तफावत दिसते. इंडिगोची नॉन-स्टॉप सेवासुद्धा १९,०६८ रुपयांना दाखवली जात आहे, म्हणजे नेहमीच्या वरच्या दराच्या जवळपास तिप्पट. काही कनेक्टिंग प्रवासांत आणखी कितीतरी पैसे मोजावे लागतात, आणि वरून प्रवासात अनेक तास जास्त जातात.

नेहमीच्या ५,५०० ते ६,५०० रुपयांच्या तुलनेत यादीतील एकेरी भाडी साधारण १९३ टक्क्यांपासून ६७५ टक्क्यांपर्यंत जास्त आहेत. इंडिगोची नॉन-स्टॉप सेवा १९,०६८ रुपये (१९३ ते २४७ टक्के वाढ), इंडिगो इंदूरमार्गे २१,७७० रुपये (२३५ ते २९६ टक्के), इंडिगो हैदराबाद आणि गोवामार्गे २३,५८४ रुपये (२६३ ते ३२९ टक्के) आणि २४,३९३ रुपये (२७५ ते ३४४ टक्के) अशी ही भाडी आहेत. एअर इंडियाचा दिल्लीमार्गे प्रवास ३८,४८६ रुपये (४९२ ते ६०० टक्के) आणि लखनौ व दिल्लीमार्गे ४२,६८२ रुपये (५५७ ते ६७५ टक्के) दाखवला आहे. ही टक्केवारी नेहमीच्या भाडेश्रेणीशी तुलना करून काढली आहे; ती एअरलाइनने अधिकृतपणे केलेली भाडेवाढ नाही.

नॉन-स्टॉप विमान घेणाऱ्यांनाही फरक मोठा जाणवतो. १९,०६८ रुपये म्हणजे ६,५०० रुपयांच्या नेहमीच्या तिकिटापेक्षा सुमारे १९३ टक्के आणि ५,५०० रुपयांच्या तिकिटापेक्षा २४७ टक्के जास्त.

गटाने प्रवास करणाऱ्यांना तर हा भार झपाट्याने वाढतो. चार जणांनी नॉन-स्टॉप विमानाने जायचे ठरवले तर फक्त जाण्याचेच ७६,२७२ रुपये होतात. नेहमीच्या भाड्यात चार जणांचा खर्च २२,००० ते २६,००० रुपये येतो. म्हणजे एकेरी प्रवासातच ५०,२७२ ते ५४,२७२ रुपयांचा जादा भुर्दंड बसतो.

इंडिगोची नॉन-स्टॉप सेवा सुमारे एक तास २५ मिनिटांत पोहोचवते आणि दिलेल्या पर्यायांत हाच सर्वात कमी वेळेचा प्रवास आहे. विमान बदलावे लागत नाही आणि मध्ये कुठल्या विमानतळावर थांबावेही लागत नाही. कनेक्टिंग विमाने दिवाळीच्या गर्दीत स्वस्त पडतात असेही नाही. त्यांची भाडी २१,७७० ते २४,३९३ रुपये आहेत आणि प्रवासाला ४ तास ३५ मिनिटांपासून १४ तास २५ मिनिटांपर्यंत वेळ लागतो. म्हणजे नॉन-स्टॉपपेक्षा जास्त पैसे द्यायचे आणि वरून अनेक तास वाया घालवायचे, असे यादीतील पर्यायांत दिसते.

एअर इंडियाचे पर्याय एकेरी ३८,४८६ ते ४२,६८२ रुपयांचे आहेत, तर इंडिगोच्या थेट विमानाचे भाडे १९,०६८ रुपये आहे. ही फक्त दोन कंपन्यांतील तुलना नाही; मार्ग, कनेक्शनची संख्या, प्रवासाचा कालावधी आणि निवडलेल्या तारखांना उपलब्ध असलेले भाडे यातही फरक आहे. एअर इंडियाचे हे प्रवास दिल्लीमार्गे किंवा लखनौ व दिल्लीमार्गे आहेत आणि त्यांना १२ तास ५० मिनिटांपासून १६ तास पाच मिनिटांपर्यंत वेळ लागतो. म्हणजे जास्त भाडे म्हणजे जलद किंवा सोयीचा प्रवास, असे नाही.

बुकिंगची मागणी, प्रत्येक भाडे वर्गात उरलेल्या जागा, तिकीट काढण्याची वेळ, मार्गांची उपलब्धता आणि तिकिटाच्या अटी यांचा विमानभाड्यावर सर्वसाधारणपणे परिणाम होतो. विमान कंपन्या डायनॅमिक प्रायसिंग वापरतात, त्यामुळे स्वस्त जागा संपत गेल्या की एखाद्या विमानाचे दाखवलेले भाडे वाढते. एअर इंडिया आणि इंडिगो यांच्या भाड्यातील पूर्ण फरक यापैकी कशामुळे आहे, हे उपलब्ध यादीवरून कळत नाही. म्हणून प्रवाशांनी फक्त कंपनीचे नाव किंवा ठळक भाडे न पाहता संपूर्ण प्रवासाचा तपशील, सामानाची मर्यादा, तिकीट रद्द करण्याच्या अटी आणि कनेक्शनची माहिती तपासून तुलना करावी.

परतीच्या प्रवासातही खर्च चालूच राहतो. ९ नोव्हेंबरपासूनचे एअर इंडियाचे परतीचे पर्याय ३६,५४३, ३९,०६३ आणि ४१,३८७ रुपयांचे आहेत, आणि त्यांना एकूण १९ तास ५० मिनिटांपासून २१ तास ५० मिनिटांपर्यंत वेळ लागतो. ही तुलना यादीतील जाण्याच्या आणि परतीच्या पर्यायांवर आधारित आहे; हेच एकमेव पर्याय आहेत किंवा प्रत्येक प्रवाशाला सारखेच पैसे पडतील, असे नाही.

दिवाळीत गावी परतणारी कुटुंबे, नातेवाइकांना भेटायला जाणारे आणि ठरावीक सुट्टीच्या तारखांवर अवलंबून असलेले प्रवासी यांची गर्दी एकत्र येते. मागणी थोड्याच दिवसांवर एकवटली की सर्वात स्वस्त भाडे वर्ग संपतात आणि महाग तिकिटेच विक्रीसाठी उरतात. ज्यांना तारखा थोड्या मागेपुढे करता येतात, त्यांनी जवळच्या तारखांची भाडी पाहावीत आणि लवकर तपासणी करावी, म्हणजे पर्याय सापडू शकतात. कनेक्टिंग विमान घेणाऱ्यांनी संपूर्ण प्रवास आणि थांब्याची व्यवस्था पाहावी, कारण कमी भाड्याबरोबर खूप लांबचा प्रवास येऊ शकतो.