७३ लाख शेतकऱ्यांना ५,००० रुपये मिळाले, सपकाळ म्हणतात ही क्रूर चेष्टा

दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना दिवाळीच्या आधी दिलेल्या ५,००० रुपयांच्या अंतरिम मदतीवरून बुधवारी राजकारण तापले. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी आतापर्यंत ७३ लाख शेतकऱ्यांना पैसे मिळाल्याचे सांगितले. महाराष्ट्र काँग्रेसचे अध्यक्ष हर्षवर्धन सपकाळ यांनी मात्र या रकमेवरच बोट ठेवले.

पत्रकारांशी बोलताना फडणवीस म्हणाले, "दिवाळीपूर्वी देण्याचे आश्वासन दिलेले अग्रिम आतापर्यंत ७३ लाख शेतकऱ्यांच्या खात्यात पोहोचले आहे. पुढच्या दोन दिवसांत बहुतेक शेतकऱ्यांच्या खात्यात पैसे जमा होतील," पात्र शेतकऱ्यांपैकी सुमारे ९५ टक्के लोकांना ही रक्कम येत्या दोन दिवसांत मिळेल, असा त्यांचा अंदाज आहे. काही जणांचे पैसे बँक खात्यांतील अडचणींमुळे उशिरा गेले, हेही त्यांनी मान्य केले.

यंदा पाऊस कमी पडला. त्यामुळे सरकारने राज्याचा ८५ टक्के भाग दुष्काळग्रस्त जाहीर केला आणि त्यानंतर दिवाळीआधी ५,००० रुपयांची तातडीची मदत देण्याची घोषणा झाली. मंत्री शेतकऱ्यांच्या घरी जाऊन त्यांच्यासोबत दिवाळी साजरी करतील, असे फडणवीस यांनी सांगितले. हा निर्णय मंत्रिमंडळाने मिळून घेतला, असे सांगून ते म्हणाले, "हा माझा आदेश नाही. सर्व मंत्र्यांनी चर्चा केली आणि शेतकऱ्यांसोबत दिवाळी साजरी करावी, असे सर्वांना वाटले."

कर्जमाफीच्या योजनेतही बुधवारी पैसे गेले. ४.८६ लाख शेतकऱ्यांच्या खात्यांत ४,७६४ कोटी रुपये जमा झाले. त्यातले सर्वाधिक म्हणजे सुमारे २.७६ लाख लाभार्थी मराठवाड्यातले आहेत. आतापर्यंत साधारण २१ लाख शेतकऱ्यांना कर्जमाफी मिळाली असून, याद्यांची तपासणी सुरू आहे आणि पैसे देण्याचे काम पुढेही चालेल, असे मुख्यमंत्री म्हणाले. भाजप, सुनेत्रा पवार यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि एकनाथ शिंदे यांची शिवसेना यांचे महायुती सरकार शेतकऱ्यांच्या पाठीशी आहे, असेही त्यांनी म्हटले.

मराठवाड्याला वर्षानुवर्षे पाण्यापासून दूर ठेवले गेले, असे सांगत फडणवीस म्हणाले, "मराठवाड्याला त्याच्या हक्काचे सात टीएमसी पाणी महायुती सरकारनेच दिले." त्या कामाचा शेवट जवळ आला असून लवकरच पाणी मिळेल. धाराशिव आणि बीड जिल्ह्यांना त्याचा सर्वाधिक फायदा होईल, असे ते म्हणाले.

विरोधकांवरही त्यांनी हल्ला केला. संविधान वाचवण्याच्या नावाखाली विरोधक "सत्ताबदल" घडवू पाहत आहेत, असा आरोप करून त्यांनी राहुल गांधी आणि इंडिया आघाडीचे नाव घेतले. "सत्ताबदल म्हणजे संविधान बदलणे," असे ते म्हणाले. सत्ताधारी आघाडीही रस्त्यावर उतरेल, असे सांगून ते म्हणाले, "रस्त्यावर उतरणाऱ्यांपेक्षा भारतीय संविधान आणि लोकशाहीला पाठिंबा देणारे जास्त आहेत. लोकांचा अराजकाला विरोध आहे, म्हणूनच आम्ही हे मोर्चे काढत आहोत."

ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांचे आंदोलन अजून चालू आहे. शेतकरी आणि साखर कारखानदार यांच्यातील बोलणी करून तोडगा काढायचा सरकारचा प्रयत्न आहे, असे मुख्यमंत्र्यांनी सांगितले. सरकारने ठरवलेल्या बंधनकारक एफआरपीपेक्षा जास्त पैसे कारखान्यांनी द्यावेत, ही शेतकऱ्यांची मागणी वादाच्या मुळाशी आहे. आंदोलनाचा फटका शेतकऱ्यांनाच बसतो, म्हणून त्यांनी ते शांततेने मागे घ्यावे, असे आवाहन फडणवीस यांनी केले. हसन मुश्रीफ यांना चर्चा करून मार्ग काढायला सांगितले असून सरकार मध्यस्थाची भूमिका घेत आहे, असे ते म्हणाले. "यातून मार्ग काढून आंदोलन शांततेने संपावे, यासाठी आम्ही प्रयत्न करत आहोत," असे त्यांनी सांगितले.

फडणवीस यांच्या या माहितीनंतर त्याच दिवशी सपकाळ यांनी सरकारवर तोफ डागली. ५,००० रुपयांची मदत म्हणजे "क्रूर चेष्टा" आहे, असे ते म्हणाले. महागाईच्या काळात ही रक्कम शेतकऱ्यांच्या अडचणी सोडवायला पुरेशी नाही, असे त्यांचे म्हणणे आहे. एवढ्याच पैशांत फडणवीस यांनी स्वतः दिवाळी साजरी करून दाखवावी, दिवाळीचा खर्च भागवून दाखवावा, असे आव्हान त्यांनी दिले.

"सरकारला फक्त मूठभर उद्योगपतींची काळजी आहे. शेतकरी आणि सर्वसामान्य लोकांच्या हिताशी त्यांना काहीही देणेघेणे नाही," असा आरोप सपकाळ यांनी केला. दुष्काळग्रस्त आणि बाधित शेतकऱ्यांना हेक्टरी १ लाख रुपये भरपाई मिळावी, अशी मागणी करून ते म्हणाले की, सरकार तेवढे द्यायला तयार नाही आणि शेतकऱ्यांच्या आर्थिक अडचणींकडे दुर्लक्ष करत आहे. शेतकरी आणि सामान्य नागरिकांच्या चिंता दूर करण्यात सरकार अपयशी ठरले आहे, असेही ते म्हणाले.

कोकण विभागातील काँग्रेसचे लोकसभा, विधानसभा आणि जिल्हा प्रभारी तसेच जिल्हाध्यक्ष यांची संयुक्त बैठक झाली. संघटनेचे विषय आणि या विभागातील पक्षाची राजकीय रणनीती यावर चर्चेसाठी ती बोलावली होती. बैठक संपल्यानंतर सपकाळ पत्रकारांशी बोलत होते.