मुख्यमंत्री फडणवीसांच्या हस्ते MahaINDUS एआय प्लॅटफॉर्म आणि नव्या डिजिटल सेवा सुरू

महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी बुधवारी अनेक डिजिटल उपक्रम सुरू केले. यात MahaINDUS हा सुरक्षित आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (एआय) प्लॅटफॉर्म, तसेच MahaDBT 2.0, आपले सरकार 2.0 आणि MAITRI पोर्टलवरील नव्या सेवा यांचा समावेश आहे. सरकारी कारभारात पारदर्शकता, उत्तरदायित्व आणि कार्यक्षमता वाढवणे हा याचा उद्देश असल्याचे सांगण्यात आले.

मुंबईतील सह्याद्री अतिथीगृहात MahaSarthi पोर्टलच्या आढावा बैठकीचे अध्यक्षस्थान मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी भूषवले. याच बैठकीत या उपक्रमांचा शुभारंभ झाला.

मुख्यमंत्र्यांनी सांगितले की, एआय, एकात्मिक डेटाबेस आणि डिजिटल यंत्रणा यांच्या वापरामुळे सरकारला पात्र लाभार्थी ओळखणे, दाव्यांची पडताळणी करणे, कल्याणकारी योजनांची परिणामकारकता तपासणे आणि जनतेला मिळणाऱ्या सेवा सुधारणे शक्य होईल.

फडणवीस यांच्या म्हणण्यानुसार MahaID मुळे नागरिकांची माहिती एका ठिकाणी येईल आणि सरकारी विभागांची कार्यक्षमता व उत्तरदायित्व वाढेल. यंत्रणेच्या सॉफ्ट लॉन्चपासून आतापर्यंत एक कोटीपेक्षा जास्त आयडी तयार झाले आहेत, असेही त्यांनी सांगितले. सर्व विभागांमधील बॅकएंड एकात्मीकरण पूर्ण झाल्यावर हे प्लॅटफॉर्म मोठ्या प्रमाणावर सुरू केले जाईल.

एकात्मिक डिजिटल यंत्रणांमुळे अधिकाऱ्यांना शासन निर्णय शोधणे, पत्रव्यवहार सांभाळणे आणि रोजची प्रशासकीय कामे सोपी करणे शक्य होईल. अशा पद्धतीने सॉव्हरिन एआयचा वापर करणारे महाराष्ट्र हे देशातील पहिले राज्य आहे, असे फडणवीस यांनी म्हटले.

MahaINDUS हे Sarvam AI च्या सहकार्याने विकसित करण्यात आले आहे. मराठीसह 22 भारतीय भाषांमध्ये मसुदा लेखन, भाषांतर, सारांश आणि डेटा विश्लेषणासाठी ते मदत करणार आहे. सरकारच्या माहितीनुसार, सरकारी डेटा देशाबाहेर जाऊ नये आणि एआय मॉडेल प्रशिक्षित करण्यासाठी वापरला जाऊ नये यासाठी सुरक्षा उपाय करण्यात आले आहेत.

या प्लॅटफॉर्मवर तीन मुख्य सुविधा आहेत. शासन निर्णय शोधण्यासाठी आणि त्यातील बदल पाहण्यासाठी 'GR Expert', ईमेल पत्रव्यवहाराचा सारांश काढण्यासाठी 'Email Summariser', आणि निविदांची तुलना व मूल्यमापन करण्यासाठी 'RFP Bid Evaluator'.

MahaSarthi चे काम पूर्णत्वाकडे आहे, असे सांगून फडणवीस यांनी विभागांना प्रलंबित भाग लवकरात लवकर पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले. विभागांचे डेटाबेस अॅप्लिकेशन प्रोग्रामिंग इंटरफेस (API) द्वारे जोडल्यास डेटा नियमित अपडेट होईल आणि योजनांची अंमलबजावणी, निधीचा वापर व लाभार्थ्यांची पडताळणी सुधारेल, असे ते म्हणाले. वैयक्तिक लाभाच्या योजनांमध्ये पात्र आणि अपात्र लाभार्थी ओळखण्यास आणि सरकारी कार्यक्रम अपेक्षित परिणाम देत आहेत का हे तपासण्यास या यंत्रणेची मदत होईल, अशी अपेक्षा आहे.

डिजिटल प्लॅटफॉर्म सुरू करणे पुरेसे नाही, विभागांनी त्यांचा सक्रिय वापर करून जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहोचवला पाहिजे, असे फडणवीस यांनी भर देऊन सांगितले. वापर वाढल्यास तांत्रिक त्रुटी आणि कामकाजातील अडचणी वेळेत लक्षात येऊन दूर करता येतील, असे ते म्हणाले. विभागांनी मुदती पाळाव्यात आणि अंमलबजावणीच्या पुढील टप्प्यांचे नियोजन करावे, असेही त्यांनी निर्देश दिले.

MahaDBT 2.0 अंतर्गत सरकारने 36 नव्या योजना सुरू केल्या. त्यात मत्स्यव्यवसाय विभागाच्या 24, कामगार विभागाच्या 10 आणि महिला व बाल विकास विभागाच्या दोन योजना आहेत. आपले सरकार 2.0 मध्ये विविध विभागांच्या 71 सेवांची भर पडली असून त्यापैकी 61 परिवहन विभागाच्या आहेत. MAITRI पोर्टलवर वैधमापन शास्त्र विभागाच्या 13 नव्या सेवा सुरू झाल्या आहेत.

बैठकीला मत्स्यव्यवसाय मंत्री नितेश राणे, राज्य सेवा हक्क आयोगाचे मुख्य आयुक्त मनुकुमार श्रीवास्तव, मुख्य सचिव राजेश अग्रवाल, इलेक्ट्रॉनिक्स, माहिती तंत्रज्ञान आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स विभागाचे सचिव वीरेंद्र सिंह यांच्यासह वरिष्ठ अधिकारी, विभागीय आयुक्त आणि जिल्हाधिकारी उपस्थित होते.