ऑक्टोबरमध्ये राज्यात ९५ टक्के पावसाची तूट, १२ जिल्ह्यांत एक थेंबही नाही

ऑक्टोबर संपताना आणि नोव्हेंबरच्या सुरुवातीला महाराष्ट्रात पावसाने अचानक हजेरी लावली. पुणे, अहिल्यानगर आणि सातारा जिल्ह्यांत जोरदार पाऊस झाला आणि उकाड्याने हैराण झालेल्या लोकांना थोडा दिलासा मिळाला. पण आकडेवारी पाहिली तर ऑक्टोबर महिन्यात राज्यात अत्यंत कमी पाऊस झाल्याचे समोर येते.

ऑक्टोबरमध्ये राज्यात सरासरी ७४ मिमी पाऊस पडणे अपेक्षित होते. प्रत्यक्षात मात्र फक्त ३.६ मिमी पाऊस पडला. म्हणजे सरासरीच्या तुलनेत तब्बल ९५ टक्के तूट नोंदवली गेली आहे. त्यामुळे पाणीटंचाईचे संकट अधिक गडद होण्याची शक्यता आहे.

सगळ्यात लक्षात घेण्यासारखी गोष्ट म्हणजे राज्यातील १२ जिल्ह्यांत संपूर्ण ऑक्टोबर महिन्यात पावसाचा एक थेंबही पडला नाही. या जिल्ह्यांत १०० टक्के तूट नोंदली गेली. मुंबई शहर, धुळे, जळगाव, नंदुरबार, सोलापूर, बीड, छत्रपती संभाजीनगर, धाराशिव, हिंगोली, जालना, लातूर आणि परभणी हे ते जिल्हे आहेत. मुंबई शहरात सरासरी ७३.५ मिमी पाऊस अपेक्षित होता, पण प्रत्यक्षात पाऊस पडलाच नाही. मराठवाड्यातही ऑक्टोबरमध्ये एक मिलीमीटरही पाऊस झाला नाही.

विभागवार स्थिती पाहिली तर मुंबई उपनगरात ८१.२ मिमी अपेक्षित असताना १४.६ मिमी पाऊस पडला आणि तूट ८२ टक्के राहिली. मध्य महाराष्ट्रात ७७.९ मिमी अपेक्षित होता, प्रत्यक्षात ४.१ मिमी पडला आणि तूट ९५ टक्के नोंदली गेली. विदर्भात ५७.८ मिमी अपेक्षित होता, पण फक्त २.२ मिमी पडला, म्हणजे तूट ९६ टक्के. कोकण-गोव्यात ११६.४ मिमी अपेक्षित असताना १९.१ मिमी पाऊस झाला आणि तूट ८४ टक्के राहिली.

कोकण विभागातही पाऊस अगदी कमी राहिला. पालघर आणि रायगड जिल्ह्यांत ९६ टक्के, तर ठाणे जिल्ह्यात ८४ टक्के तूट नोंदवण्यात आली आहे.

ऑक्टोबरमध्ये पावसाने दडी मारली असली, तरी नोव्हेंबरच्या सुरुवातीला काही भागांत त्याने जोरदार एन्ट्री केली. पुणे, अहिल्यानगर आणि सातारा जिल्ह्यांत मुसळधार पाऊस झाला. अचानक आलेल्या या पावसामुळे काही ठिकाणी रस्ते पाण्याखाली गेले. अनेक ठिकाणी पाणी साचल्यामुळे वाहतूक विस्कळीत झाली आणि लोकांची तारांबळ उडाली. तरीही उकाड्याने त्रासलेल्या लोकांना या पावसाने काहीसा दिलासा दिला.

राज्यात काही ठिकाणी अवकाळी पाऊस पडत असला, तरी ऑक्टोबरमधील पावसाची मोठी तूट भरून निघालेली नाही. विशेषतः मराठवाडा आणि विदर्भातील अनेक भागांत पाण्याची कमतरता अजून कायम आहे. शेतकरी, नागरिक आणि प्रशासन यांच्यासाठी पाण्याचे नियोजन महत्त्वाचे ठरणार आहे. नोव्हेंबरमध्ये पुढे किती पाऊस पडतो, यावर राज्यातील पाणीटंचाईची तीव्रता आणि शेतीची परिस्थिती अवलंबून राहणार आहे.