जटपुरा गेटच्या फटींची तातडीने दुरुस्ती करा, मुनगंटीवार यांचे जिल्हाधिकाऱ्यांना पत्र

चंद्रपूरच्या जटपुरा गेटच्या दुरुस्तीसाठी आमदार सुधीर मुनगंटीवार यांनी पुढाकार घेतला आहे. गोंडकालीन वैभवाची साक्ष देणारी ही वास्तू शेकडो वर्षांच्या इतिहासाची साक्षीदार आहे. तिच्या आतल्या बाजूच्या दगडी बांधकामातील सांध्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणात फटी पडल्याचे त्यांच्या लक्षात आले आहे.

इतिहासाचा हा अमूल्य ठेवा काळाच्या ओघात दुर्लक्षित राहू नये आणि वास्तूच्या सुरक्षिततेला कोणताही धोका निर्माण होऊ नये, म्हणून तातडीने हालचाल करावी, अशी मागणी मुनगंटीवार यांनी केली आहे. यासाठी त्यांनी चंद्रपूरचे जिल्हाधिकारी आणि भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभागाच्या मुंबई मंडळाचे अधीक्षक पुरातत्त्वज्ञ यांना पत्र लिहिले आहे. तज्ज्ञांमार्फत प्रत्यक्ष पाहणी, तांत्रिक तपासणी आणि गरजेची दुरुस्ती तसेच शास्त्रोक्त पद्धतीने जतन-संवर्धनाची कामे प्राधान्याने हाती घ्यावीत, असे त्यांनी पत्रात म्हटले आहे.

जटपुरा गेटचे जतन ही काळाची गरज आहे, असे मुनगंटीवार यांचे म्हणणे आहे. ऐतिहासिक वास्तूंची देखभाल करताना फक्त वरवरची दुरुस्ती न करता त्यांची मूळ रचना आणि ऐतिहासिक वैशिष्ट्ये जपली गेली पाहिजेत. आतल्या बाजूला अनेक ठिकाणी दगडांमधील सांधे उघडले आहेत. याचा वास्तूच्या संरचनात्मक स्थैर्यावर काय परिणाम होऊ शकतो, ते तज्ज्ञांनी तपासावे. वेळेवर प्रतिबंधात्मक उपाय आणि तांत्रिक दुरुस्ती केली, तर पुढे होणारे संभाव्य नुकसान टाळण्यास मदत होईल, असे त्यांनी पत्रात नमूद केले आहे.

पुरातत्त्व विभागाच्या तज्ज्ञ अधिकाऱ्यांनी आणि अभियंत्यांनी तातडीने जागेवर जाऊन पाहणी करावी, अशी मागणी आहे. दगडांमधील सांधे, फटी, बांधकामाची झीज आणि दगडांची स्थिरता यांचे सविस्तर तांत्रिक मूल्यमापन व्हावे, असेही सांगण्यात आले आहे. तपासणीत संरचनेला तातडीचा धोका आढळला, तर आवश्यक प्रतिबंधात्मक उपाय करून संभाव्य दुर्घटना टाळावी, असे मुनगंटीवार यांनी सुचवले आहे.

सांधे आणि फटी भरताना वास्तूची मूळ स्थापत्यशैली व ऐतिहासिक स्वरूप तसेच राहील, याची काळजी घ्यावी, असेही त्यांनी म्हटले आहे. पुरातत्त्वीय तत्त्वांनुसार दुरुस्तीचा तांत्रिक आराखडा आणि अंदाजपत्रक तयार करून काम प्राधान्याने सुरू करावे, अशी मागणी त्यांनी पत्राद्वारे केली आहे.

पुढे नुकसान होऊ नये म्हणून नियमित देखभाल, वेळोवेळी तांत्रिक तपासणी आणि संरचनात्मक स्थितीवर लक्ष ठेवण्याची कायमस्वरूपी व्यवस्था उभी करण्याची गरजही मुनगंटीवार यांनी अधोरेखित केली आहे. स्थळपाहणीचे निष्कर्ष, तांत्रिक मूल्यमापन, प्रस्तावित दुरुस्तीची कार्यपद्धती आणि कामासाठी ठरवलेली कालमर्यादा यांचा सविस्तर अहवाल द्यावा, अशीही त्यांची मागणी आहे. ऐतिहासिक वास्तूचे नुकसान झाल्यानंतर तिचे मूळ स्वरूप परत आणणे अनेकदा कठीण असते, त्यामुळे नुकसान वाढण्याची वाट न पाहता वेळीच संरक्षणाचे उपाय करणे महत्त्वाचे आहे.

जटपुरा गेट हा चंद्रपूरच्या ऐतिहासिक अस्मितेचा आणि गोंडकालीन वैभवाचा महत्त्वाचा ठेवा आहे. शास्त्रोक्त पद्धतीने त्याचे जतन-संवर्धन करून हा अमूल्य वारसा भावी पिढ्यांसाठी सुरक्षित ठेवावा, अशी आग्रही भूमिका आमदार सुधीर मुनगंटीवार यांनी घेतली आहे.